*************************************************************  در گشت و گذارهای آموزشی‌ای (  ) که در وبلاگهای مسلمانان داشته‌ام، چنین دریافته‌ام که گویا چندی است که رونویسی‌های ناشیانه و کودکانه از روی وب‌سایتهای خدامنکران و / یا کتابهای رده‌خارج و «باستانی» ضدمسیحی مُد شده است.

به‌نظرم، خالی از لطف نیست که در اینجا، سه مورد از این موارد را بررسی کنیم، تا ابعاد و منشاء مشکل را هرچه بهتر دریابیم. با هم میخوانیم.

*************************************************************

اعتراض اول:

• یهویاکین در چه روزی از ماه‌ دوازدهم آزاد شده است؟
  
  روز بیست و پنجم (ارمیا ۵۲: ۳۱)، یا روز بیست و هفتم (دوم‌پادشاهان
  ۲۵: ۲۷)؟! 

پاسخ:

ابتدا خود آیات را بخوانیم:

«وقتی‌ اويل‌ مرودک‌ پادشاه‌ بابل‌ شد، يهوياكين‌، پادشاهِ‌ يهودا را از زندان‌ آزاد ساخت‌ و اين‌ مصادف‌ بود با بيست‌ و هفتمين‌ روز از ماه‌ دوازدهـم،‌ سی و هفتمين‌ سال‌ اسارت‌ يهوياكين‌.»  (دوم‌پادشاهان ۲۵: ۲۷) (ترجمه‌ی تفسیری)

In the thirty-seventh year of the exile of Jehoiachin king of Judah, in the year Evil-Merodach became king of Babylon, he released Jehoiachin from prison on the twenty-seventh day of the twelfth month.
(2 kings 25:27) (NIV)

Now it came about in the thirty-seventh year of the exile of Jehoiachin king of Judah, in the twelfth month, on the twenty-seventh day of the month, that Evil-merodach king of Babylon, in the year that he became king, released Jehoiachin king of Judah from prison; (2 Kings 25:27) (NASB)   

«در روز بيست‌ و پنجم‌ ماه‌ دوازدهم‌، از سی‌ و هفتمين‌ سال‌ اسيری يهوياكين‌، پادشاه‌ يهودا، اويل‌ مرودک‌ به‌ پادشاهي‌ بابل‌ رسيد و يهوياكين‌ را مورد لطف‌ خود قرار داد و او را از زندان‌ بيرون‌ آورد.» (ارمیا ۵۲: ۳۱) (ترجمه‌ی تفسیری)

In the thirty-seventh year of the exile of Jehoiachin king of Judah, in the year Evil-Merodach became king of Babylon, he released Jehoiachin king of Judah and freed him from prison on the twenty-fifth day of the twelfth month. (Jeremia 52:31) (NIV)

Now it came about in the thirty-seventh year of the exile of Jehoiachin king of Judah, in the twelfth month, on the twenty-fifth of the month, that Evil-merodach king of Babylon, in the first year of his reign, showed favor to Jehoiachin king of Judah and brought him out of prison.
(Jeremiah 52:31) (NASB) 

اگر به این مسئله اینطور نگاه کنیم، تناقضی در این مجموعه آیات نمی‌یابیم:

در روز ۲۵ ماه عادر، یهویاکین پادشاه در بند یهودا، مورد لطف پادشاه بابل قرار گرفت، و فرمان آزادی وی صادر شد. این حکم تا روز بیست و هفتم یا (به دلائلی) اجرا نشده است؛ و یا اینکه، آزادی کامل یهویاکین (انجام حساب‌رسی‌های لازم و رسمی، و کلا انجام امورات پادشاه مخلوع برای آزادیش) در روز بیست و هفتم بوده است که به‌مرحله‌ی نهایی رسید. روز ۲۷ ماه عادر، روزی بوده است که یهویاکین از این آزادی به آن شکلی که در محتوای فرمان اویل‌مرودک وجود داشته است، برخوردار شد.

توجه کنید که بر پایه فرمان اویل‌مرودک (پادشاه جدید امپراطوری بابل)، آزادی یهویاکین، به‌معنای ارتقای وضعیت معاش زندگی او از زندان به زندگی او در مکانی شاهانه، و برخورداری او از مقرری دولت و / یا اشتغال به شغلی دولتی بوده است (منبع: ادامه متن آیات، همچنین: لینک). در کتاب ارمیا، تاکید گزارش بر «بیرون آمدن او از زندان» (brought him out of prison) گذاشته شده است (که منظور همان صدور فرمان آزادی وی در روز ۲۵ ماه عادر بوده است)، اما گزارش دوم‌پادشاهان کلی‌تر است، که میتواند اشاره به روشن شدن وضعیت نهایی آزادی یهویاکین باشد.  

این نکته را نیز باید توجه داشت که: در این هنگام، اویل‌مرودک تازه به‌پادشاهی رسیده است، و هنوز بر امور سلطنت، ‌به‌شکل کامل و مسلم، مسلط نگشته است. در نتیجه، این‌هم اصلا مسئله‌ی دور از ذهنی نیست که: پادشاه بابل در روز ۲۵ فرمان آزادی یهویاکین را صادر کرده باشد، اما این فرمان تا زور ۲۷ به‌روشنی به یهویاکین (حالا به هر دلیلی) ابلاغ نشده باشد.

لذا، در روز بیست و پنجم، یهویاکین "رسما" آزاد شده است (یا فرمان آزادی وی صادر شده است)، اما در عمل، این اجرای فرمان آزادی او تا یکی-دو روز بعد از آن، میسر نشده است. در دوم‌پادشاهان، منظور از آزادی یهویاکین، اشاره به مورد اول بوده است، درحالیکه در فصل ۵۲ کتابِ ارمیای نبی، مورد دوم منظور داشته شده است.  

یک ملاحظه: در بین ترجمه‌های گوناگون آیه‌ی ارمیا ۵۲: ۳۱ (آنجا که زیرش خط کشیده شده است)، یک سری اختلافات دیده میشود:

بعضی ترجمه‌ها (مانندِ ترجمه‌ی تفسیری، و ترجمه‌ی New American Standard Bible) چنین ترجمه‌کرده‌اند: «يهوياكين‌ را مورد لطف‌ خود قرار داد» (showed favor to Jehoiachin king of Judah)، اما ترجمه‌های دیگر (مانند New International Version) آن را چنین ترجمه کرده‌اند: he released Jehoiachin king of Judah (او امر کرد به رهایی پادشاه یهودا). حال باید دید ترجمه‌ی واژه به واژه‌ی این عبارت چه میباشد:

ترجمه‌ی واژه به واژه این عبارت چنین است: «او (پادشاه بابل) سر پادشاه یهودا را از زندان برافراشت.» این عبارت یک اصطلاح میباشد، که برای خوانندگانی که بر ادبیات عبرانی تسلط چندانی ندارند، روشن نیست. همچنین، مفهوم دقیقی که نگارنده‌ی این اصطلاح میخواهد به خواننده برساند هم تا حدودی بستگی به متن آیه (و ملاحظاتِ متن‌شناسانه) دارد. 

این عبارت، در ترجمه‌ی تفسیری و ترجمه‌ی (انگلیسی) New American Standard Bible، روشن‌تر ترجمه شده است. در هرصورت، نشان داده شد که، با دیدی درست و آگاهانه، هرگونه تناقضی در این مجموعه آیات ناپدید میشود.  

اعتراض دوم:

• شائول پادشاه چگونه کشته شد؟
  
  آیا او خودکشی کرد (اول‌سموئیل ۳۱: ۴)، یا توسط دیگری کشته شد (دوم‌سموئیل ۱: ۱۰)؟!

پاسخ:

برای اینکه دریابید این اعتراض تا چه اندازه، ناشی از ناآگاهی و کم‌فهمی معترض میباشد، تنها کافی است که هریک از این آیات، در متن خود، یک‌دور روخوانی شوند:

«عرصه بر شائول تنگ شد و تيراندازان فلسطينی دورش را گرفته او را بسختی مجروح کردند. پس، شائول به محافظ خود گفت: "پيش از آنکه به دست اين کافران بيفتم و با رسوايی کشته شوم، تو با شمشيرت مرا بکش!"
ولی آن مرد ترسيد اين کار را بکند. پس، شائول شمشير خود را گرفت و خود را بر آن انداخت و مرد.» (اول‌سموئیل ۳۱: ۳-۴) (ترجمه‌ی تفسیری)

«[یک‌نفر از لشگر شائول] گفت: "بر حسب تصادف، در کوه جلبوع بودم که ديدم شائول به نيزه خود تکيه داده بود و عرابه‌ها و سواران دشمن هر لحظه به او نزديکتر می‌شدند. وقتی شائول چشمش به من افتاد، مرا صدا زد. گفتم: "بله آقا." پرسيد که کی هستم. گفتم: "يک عماليقی." آنوقت التماس کرد: "بيا و مرا بکش چون بسختی مجروح شده‌ام، و می‌خواهم زودتر راحت شوم." پس، من هم او را کشتم، چون می‌دانستم که زنده نمی‌ماند، بعد تاج و بازو بندش را گرفتم و نزد آقا خويش آوردم."» (دوم‌سموئیل ۱: ۶-۱۰) (ترجمه‌ی تفسیری)

(اضافه داخل گیومه از من است. رجوع شود به متن آیات.) 

کجای این دو برگرفته متناقض است، از من پوشیده مانده است. در دوم‌سموئیل، داستان مرگ شائول را از زبان باقیمانده‌ای از لشگر شکست‌خورده‌ی شائول میشنویم. از متن، به‌روشنی برمی‌آید که آن سرباز عمالیقی لشگر شائول، برای خودشیرینی و به‌جیب زدن انعام، به داوود دروغ گفته است.

گزارش درستِ سرانجام شائول، در کتاب اول‌سموئیل وجود دارد، نه در دوم‌سموئیل!

ملاحظه: آن مرد کلا به داوود دروغ گفته است. او پنداشته است که اگر خودکشی شائول را به داوود نگوید، و به‌جای آن به‌دروغ قتل وی را به خود نسبت دهد، هم شاه مقتول را (جلوی داوود و همراهان وی) از ننگ خودکشی بری کرده است (و به این ترتیب خواسته خود را پیش داوود عزیز کند)، و / یا در مقابل داوود (که مدتها تحت تعقیب و دشمنی شائول بوده است) به‌نوعی ابراز خوش‌خدمتی و اطاعت کرده است. در مجموع، چنان برمی‌آید که او به‌خامی تلاش کرده است که از این طریق، به یک پستی یا پاداشی دست پیدا کند.

ناراحتی داوود هم به‌خاطر شنیدن خبر مرگ پادشاه است (دشمنی بین شائول و داوود یک‌طرفه بوده است، و داوود در هر صورت، تا به آخر، نسبت به شاه وفادار ماند).

میتوانید برای توضیحاتی بیشتر، به این فایل (Ms Word Document) (به زبان انگلیسی) رجوع کنید:

Who Killed Saul?

اعتراض سوم:

• گنجایش حوضهایی که سلیمان برای معبد ساخت چه اندازه بود؟
  
  چهارهزار لیتر (اول‌پادشاهان ۷: ۲۶)، یا شصت‌هزار لیتر (دوم‌تواریخ ۴: ۵)؟!

پاسخ:

ابتدا به متن آیات نگاهی بیندازیم:

«ضخامت‌ ديواره‌ حوض‌ به‌ پهناي‌ كف‌ دست‌ بود. لبه‌ آن‌ بشكل‌ جام‌ بود و مانند گلبرگ‌ سوسن‌ بطرف‌ بيرون‌ باز مي‌شد. گنجايش‌ آن‌ بيش‌ از چهل‌ هزار ليتر بود.» (اول‌پادشاهان ۷: ۲۶) (ترجمه‌ی تفسیری)

It was a handbreadth in thickness, and its rim was like the rim of a cup, like a lily blossom. It held two thousand baths. (1 Kings 7:26) (NIV)

(NASB): it could hold two thousand baths.  

«ضخامت‌ ديواره‌ حوض‌ به‌ پهناي‌ كف‌ دست‌ بود. لبه‌ آن‌ به‌ شكل‌ جام‌ بود و مانند گلبرگ‌ سوسن‌ بطرف‌ بيرون‌ باز مي‌شد. گنجايش‌ آن‌ بيش‌ از شصت‌ هزار ليتر بود.»
(دوم‌تواریخ ۴: ۵) (ترجمه‌ی تفسیری)

It was a handbreadth in thickness, and its rim was like the rim of a cup, like a lily blossom. It held three thousand baths. (2 Chronicles 4:5) (NIV)

(NASB): it could hold 3,000 baths.

گنجایش در زبان عبری به دو شکل گوناگون کاربرد دارد. منظور از "گنجایش" در اول‌پادشاهان میتواند اشاره به میزان معمول یا مرسوم آبی باشد، که برای انجام مراسم یا تشریفات طهارت (و امورات مرسوم دیگر)، باید در آن ریخته میشده است. بدون شک، در این حالت، حوض را تا لب آن، پر از آب نمیکردند، بلکه به ارتفاع معینی از لب حوض، حوض را خالی نگه میداشته‌اند. اما، اشاره‌ی دوم‌تواریخ به گنجایش حوضها، میتواند اشاره به گنجایش خود ظرف حوض باشد. 

این تفسیر ما نه تنها هیچ مخالفتی با متن آیات ندارد، بلکه این امر با توجه به رسومات و اندازگیری‌های آن دوران، کاملا طبیعی هم میباشند. در نتیجه، هیچ دلیلی وجود ندارد که این دو مورد را با هم متناقض بدانیم.

همچنین، این احتمال هم ارائه داده شده است که داده‌هایی که هریک از نگارندگان ملهم از آن استفاده کرده‌اند، مربوط به ظرفیت حوض در دو زمان گوناگون بوده باشد. اصلا بعید نیست که این حوضها بعدها، به‌فرمان سلیمان پادشاه، بزرگتر شده باشند، یا با حوضهای بزرگتری تعویض گشته باشند. 

ملاحظه (هرچند که لازم هم نیست):

در ترجمه‌ی New American Standard Bible برای گنجایش حوض چنین آمده است: it could hold. با این ملاحظه (که با متن عبرانی هم سازگاری دارد)، میتوان گفت که منظور از گنجایش، گنجایشی بیش از مقدار تعیین شده بوده است. منطقا، گنجایشی بیش از شصت‌هزار لیتر آیا با گنجایش بیش از چهارهزار لیتر متناقض است؟!

مسلما، هریک از این دو گزارش، تخمینی را از گنجایش حوض ارائه داده‌اند. پس، ترجمه‌ی اخیر محتمل‌تر هم میباشد، و به متن اصلی نزدیک‌تر (در زبان عبرانی، مانند بسیاری از زبانهای دیگر، بعضی از زمانهای فعلی دارای مفهوم زمانی دوگانه بوده‌اند. در این موارد باید به متخصص متن‌شناس آن زبان رجوع کرد).