یگانه «نور جهان» خداوند است.

وبلاگِ «پژوهشهای مسیحی»

lightoftheworld — Tue, 02 Oct 2007 22:10:18 GMT

وب‌لاگِ «پژوهشهای مسیحی»

http://gospel.blogfa.com/

lightoftheworld — Sat, 23 Jun 2007 02:05:18 GMT

lightoftheworld — Wed, 14 Feb 2007 01:39:18 GMT

این وبلاگ به این وبلاگ منتقل شده است:

«پژوهشهای یک مسیحی»

http://jc.blogfa.com

لطفا برای پیگیری نوشته‌ها به آن رجوع کنید.

البته بسیاری از مطالب این وبلاگ را به آنجا منتقل کردم ( با ویرایش و به‌روز رسانی)، اما، با این وجود، بسیاری از نوشته‌های آن کاملا جدید هستند. (حتما از روی آرشیو به مطالب آن رجوع فرمایید.) (همچنین به دلایل آشکاری، من نام مستعارم را (فعلا) به جوینده تغییر داده‌ام. تا هر نوع شباهتی با وبلاگهای دیگر از میان برود!)

برخی از نوشته‌های آن وبلاگ (روی عنوانها کلیک کنید.):

پاسخ به شاهدان یهوه:

من و پدر یکی هستیم. (یوحنا ۱۰ : ۳۰)

پسر، در خود، حیات دارد. (یوحنا ۵ : ۲۶)

او که همذات با خدا بود، خود را خالی کرد. (فیلیپیان ۲ : ۱-۱۱)

پسر همان کلام ازلی (یوحنا ۱ : ۱) و حکمتِ خداوند (امثال ۸ : ۲۲) میباشد.

آیا عیسی نخستین مخلوق است؟! (کولسیان ۱ : ۱۵)

آیا عیسی نخستین مخلوق است؟! (مکاشفه ۳ : ۱۴)

شناختِ فرقه‌ی ”شاهدان یهوه“ (خارج از وبلاگ)

شرحی بر تثلیث:

مفهوم و فرمول تثلیث در متون آسمانی (متی ۲۸ : ۱۹)

شرحی بر مفهوم کلام (Logos) در انجیل یوحنا (۱ : ۱-۳)

کانن (canon) کتاب‌ِمقدس:

تا چه اندازه میتوان به اعتبار تاریخی عهدجدید اطمینان داشت؟

دقت لوقا، به‌عنوان یک تاریخ‌نویس

ارزش تاریخی کتاب‌مقدس

بررسی کانن (Canon) عهد جدید کتاب مقدس

اصالت متون کانن مسیحی و اعتبار کتاب مقدس

چگونه مطمئن باشیم که کتاب‌مقدس الهام خداوند است؟!

کتاب‌مقدس پیرامون منشاء خویش و محتویاتش چه میگوید؟

اسلام راستین:

یکی از لذتهای بهشت، در قرآن، مشاهده‌ی ”حوری‌ها و پسرکانی جاودانی“ میباشد!

زنان شما کشتزار شما هستند! (بقره ۲۲۳)

دستور قرآن به مباهله با مسیحیان (آل‌عمران ۶۱)

تثلیث در قرآن!

قرآن و پسر خدا بودن مسیح و عُزَیر؟!

تناقض، در روایت تولد مسیح، در قرآن (آل‌عمران ۲۲-۵۱، با مریم ۱۶-۲۳)

طبق قرآن، با آنان که به «دینِ حق» (اسلام) ایمان نمی‌آورند، باید چه کنیم؟!

استدلال خلاف منطق قرآن (انعام ۳۷)

...

lightoftheworld — Wed, 14 Jun 2006 15:34:18 GMT

معرفی وبلاگ جدیدم!

lightoftheworld — Sat, 03 Jun 2006 19:09:18 GMT

اهل‌کتاب، خفیفانی در مقابل مسلمانان؟!

lightoftheworld — Wed, 24 May 2006 22:48:18 GMT

*************************************************************

در یکی از نوشته‌های پیشینم، با سرنوشته‌ی «رابطه‌ی مذهب اسلام با استبداد و تحمیل»، من در بخشی، به‌اختصار از آیه‌ی ۲۹ سوره‌ی توبه، یاد کرده بودم. و تفسیر حجت‌الاسلام قرائتی را نیز در کنارش آورده بودم. سپس تحلیل فشرده‌ای را از این مجموعه تهیه کرده بودم.

البته همین فشردگی مطلب موجب شده است که وبلاگرهای اسلام‌گرا (که جسارتا بنا به دلایلی از آنها مستقیما یاد نمیشود) نوشته‌هایی را بر رد آن تهیه کنند. گویا شرایطی پیش آمده که انگار بین خود پنداشته‌اند که پاسخ محکمی داده‌اند. البته دوستان بسیار لطف کردند که نوشته‌های بنده را قابل دیدند برای پاسخ‌گویی (این جای خود!).

البته دوستانی هم آن نوشته‌ی من را تنها از روی عناد و غرض دانسته‌اند. و چنین نظریاتی را ابراز داشته ‌اند:

"پس تا میتوانید خدمتگزار یهود باشید چون در غیر اینصورت ارزش ماندن ندارید."

"سلام مسیحی دروغگو و مکار ... شما مکار ترین وبلاگ نویسی هستید که تا حالا دیدم ..."

در مقابل، من این نوشته را تهیه کردم، با این هدف که مشخص شود این "انگارها" تا چه اندازه واقعیت دارند. در هر صورت، دوستان اگر جوهرش را دارند، به این نوشته پاسخ دهند! (البته نه با پاسخهایی مانند: "جنگ ویتنامو دیدی؟!" یا "کتاب‌مقدس خودتونو خوندی؟!" و غیره ...)

این نوشته را با هم میخوانیم.

*************************************************************

آیه‌ی ۲۹ سوره‌ی توبه (متن با ترجمه)

متن عربی آیه‌ی ۲۹ سوره‌ی توبه (۹) چنین است:

قَاتِلُواْ الَّذِينَ لاَ يُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَلاَ بِالْيَوْمِ الآخِرِ وَلاَ يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَلاَ يَدِينُونَ

دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَابَ حَتَّى يُعْطُواْ الْجِزْيَةَ عَن يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ

ترجمه‌های معتبری از این آیه، به‌قرار زیرند:

«بكشيد آنان را كه ايمان نيارند به خدا و روز آخر، و حرام ندارند آنچه را كه حرام كرده است خدا و رسولش، و نمى‏گروند به كيش حقّ، از آنان كه داده شدند كتاب را، تا جزيه پردازند از دسترنج خود [با دست خود يا به جاى خود] و ايشانند سرافكندگان.»
(ترجمه‌ی معزی)‏

«با اهل ‌کتابی که به خداوند و روز بازپسین ایمان ندارند، و حرام داشته‌ی خدا و پیامبرش را حرام نمیگیرند، و دین حق نمی‌ورزند، کارزار کنید تا به دست خویش و خاکسارانه جزیه بپردازند.» (ترجمه‌ی بهاء‌الدین خرمشاهی)

«با كسانی از اهل كتاب كه به خدا و روز آخرت ايمان ندارند، و چيزی را كه خدا و رسولش حرام كرده، حرام نميدانند، و متدين به دين حق نيستند، بجنگيد، تا با خواری و حقارت با دست خود جزيه (ماليات سرانه) بدهند.» (ترجمه‌ی استاد بختیاری‌نژاد)

(توجه داشته باشید که این دو ترجمه‌ی بالا از (به‌اصطلاح) ترجمه‌های فارسی مدرن به‌شمار می‌آیند!)

«با كسانى از اهل كتاب كه نه به خدا، و نه به روز جزا ايمان دارند، و نه آنچه را خدا و رسولش تحريم كرده حرام مى‏شمرند، و نه آيين حق را مى‏پذيرند، پيكار كنيد تا زمانى كه با خضوع و تسليم‏، جزيه را به دست خود بپردازند!» (ترجمه‌ی آیت‌الله مکارم شیرازی)

«با كسانى از اهل كتاب كه به خدا و روز بازپسين ايمان نمى‏آورند و آنچه را خدا و فرستاده‏اش حرام گردانيده‏اند حرام نمى‏دارند و متدين به دين حق نمى‏گردند كارزار كنيد تا با [كمال] خوارى به دست‏خود جزيه دهند.» (ترجمه‌ی استاد فولادوند)

Fight those who believe not in Allah nor the Last Day, nor hold that forbidden which hath been forbidden by Allah and His Apostle, nor acknowledge the religion of Truth, (even if they are) of the People of the Book, until they pay the Jizya with willing submission, and feel themselves subdued. (Yusuf Ali)

ابتدا، با کمک گرفتن از تفسیر المیزان، به بخشهایی از متن اصلی آیه بپردازیم:

«مِنَ الَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَاب»

یک موردی که در تمام ترجمه‌های بالا (و اکثریت قاطع ترجمه‌های فارسی و انگلیسی از این آیه) مشترک میباشد آن است که جملگی مترجمان عبارت «الَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَاب» را به «کسانی از اهل کتاب» یا «اهل کتابی» برگردانده‌اند.

البته شاید عده‌ی خاص و قلیلی ادعا کنند که این عبارت را میتوان «کسانی که به آنها "عهد" داده شده» هم ترجمه نمود! در پاسخ به این ادعا، باید چند نکته را خاطرنشان نمود:

(۱) در هیچ‌کجای قرآن، «کتاب» به معنای عهد و پیمان بکار نرفته است، بلکه تنها "کتاب،" به همان معنایی که در فارسی بکار میرود. (البته، تا جایی که من میدانم!)

(۲) این آیه سخن از جنگیدن و درگیر شدن با کسانی کرده است که: «به آنها کتاب داده شده است» اما «حرام-حلالهای اسلام، و کلا دین اسلام» را رعایت نمیکنند. کاملا روشن است که جرم اینها، شکستن پیمان یا عهد نیست، بلکه سر فرود نیاوردن در مقابل اسلام!

علامه طباطبایی پیرامون این نکته مینویسد:

از آنچه در صدر آيه مورد بحث از اوصاف سه گانه اهل كتاب بعنوان حكمت و مجوز قتال با ايشان ذكر شده ...
(ترجمه‌ی المیزان، جلد ۹، صفحه‌ی ۳۲۳)

(۳) آیات پیشن و پسین این آیه سخن از اعتقادات غیرمسلمانان کرده است. بحث متن این آیه "اعتقادات غیرمسلمانان و عکس‌الاعمل تجویزی الله در مقابل آنها" میباشد. منطقا، شکستن پیمان یا عهد هیچ‌گاه جزئی از عقاید کسی به‌شمار نمی‌آید!

میبینیم که از محتوا و لحن این آیه، همچنین با در نظر داشتن آیات پیشین و پسین، کاملا آشکار میشود که حکم این آیه در مورد یهودیان و مسیحیان میباشد. حالا اینکه چرا بجای این عبارت، از واژگانی چون «اهل‌ الکتاب» یا «اهل الانجیل» یا ... استفاده نشده است، هیچ ربطی به موضوع بحث آن نوشته‌ی من نداشته و ندارد.

(هرچند که به نظر من، این آیه تنها خواسته بر «کتاب داشتن» اهل کتاب تاکید بیشتری ورزد، تا بر هرچه ناصادق بودن آنها تاکید شده باشد (مقایسه کنید با بقره: ۱۱۳، و انعام: ۱۵۶). به‌خصوص که نگارندگان قرآن ادعا میکرده‌اند که متون آسمانی و دینی اهل کتاب، نبوت محمد ابن عبدالله را با قاطعیت پیشگویی کرده‌اند، به‌عنوان مثال، ر. ک. به آیاتِ صف: ۶، بقره: ۱۴۶ اعراف: ۱۵۷، یونس: ۹۴، نساء: ۴۷، و آیاتی دیگر)

این نکته هم وجود دارد که اگر قائل به نوعی ابهام در این آیه باشیم (بر اساس سفسطه‌هایی چون: قائل بودن به اعجاز نوشتاری متن عربی قرآن!)، باید متعاقبا اعتراف کنیم که قرآن حتی در خصوص احکامی چون اخاذی مالایاتهای سرسام‌آور (آن‌هم در حدی که موجب خاکساری و "تن به پستی دادن" (حتی ... هم صاغرون) مالیات‌دهنده شود) نیز شفافیت لازم را ندارد، و آخر سر هم معلوم نمی‌گردد که این جفایی که صورت گرفته است برگرفته از منظور حقیقی قرآن بوده است یا خیر!

لذا، این اعجاز ادعایی (با این کاربرد)، نه‌تنها مشکلی را حل نمیکند، بلکه خود به بزرگترین و مرگ‌بارترین نقطه‌ی ضعف قرآن تبدیل میگردد!

علامه طباطبایی در تفسیر این عبارت مینویسد:

و از سياق آيه مورد بحث برمى آيد كه كلمه (( من )) در جمله (( من الذين اوتوا الكتاب )) بيانيه است نه تبعيضى ، براى اينكه هر يك از يهود و نصارى و مجوس مانند مسلمين ، امت واحد و جداگانه اى هستند، هر چند مانند مسلمين در پاره اى عقايد به شعب و فرقه هاى مختلفى متفرق شده و به يكديگر مشتبه شده باشند و اگر مقصود قتال با بعضى از يهود و بعضى از نصارى و بعضى از مجوس بود، و يا مقصود، قتال با يكى از اين سه طائفه اهل كتاب كه به خدا و معاد ايمان ندارند مى بود، لازم بود كه بيان ديگرى غير اين بيان بفرمايد تا مطلب را افاده كند.
(ترجمه‌ی المیزان، جلد ۹، صفحه‌ی ۱۱۳)

«وَلاَ يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللّهُ وَرَسُولُهُ»

علامه طباطبایی در تفسیر این قسمت می‌نویسد:

و بنابراين احتمال ، غرض از توصيف آنها به عدم تحريم آنچه كه خدا و رسولش حرام كرده اند سرزنش ايشان است ، و نيز تحريك و تهييج مؤ منين است بر قتال با آنها به علت عدم اعتنا به آنچه كه خدا و رسولش حرام كرده اند و نيز به علت گستاخى در انجام محرمات و هتك حرمت آنها.

و چه بسا يك نكته احتمال دوم را تاييد كند، و آن اين است كه اگر منظور از رسول در جمله (( و رسوله )) رسول هر امتى نسبت به آن امت باشد - مثلا موسى نسبت به يهود و عيسى نسبت به نصارى رسول باشند - حق كلام اين بود كه بفرمايد: (( و لا يحرمون ما حرم الله و رسله )) و رسول را به صيغه جمع بياورد، چون سبك قرآن هم همين اقتضاء را دارد، قرآن در نظائر اين مورد عنايت دارد كه كثرت انبياء را به رخ مردم بكشد، مثلا در باره بيم ايشان مى فرمايد: (( و يريدون ان يفرقوا بين الله و رسله )) و نيز مى فرمايد: (( قالت رسلهم ا فى الله شك )) و باز مى فرمايد: (( و جاءتهم رسلهم بالبينات ))
(ترجمه‌ی المیزان، جلد ۹، ۳۱۹) (تاکیدات و بزرگنماییها از من است.)

علامه همچنین می‌افزاید:

از آنچه در صدر آيه مورد بحث از اوصاف سه گانه اهل كتاب بعنوان حكمت و مجوز قتال با ايشان ذكر شده ، و از اينكه بايد با كمال ذلت جزيه بپردازند، چنين برمى آيد كه منظور از ذلت ايشان خضوعشان در برابر سنت اسلامى ، و تسليمشان در برابر حكومت عادله جامعه اسلامى است .
(ترجمه‌ی المیزان، جلد ۹، ۳۲۳) (تاکیدات و بزرگنماییها از من است.)

حکومت عادله‌؟! عدالت، از نظر ایشان، که این باشد، وای به حال روزی که سخن از ظلم به میان آید!

(بعید هم نیست که بی‌اعتنایی‌ی اهل کتاب به نبوت ادعایی‌ی محمد ابن عبدالله، ایشان را، و مسلمین صدر اسلام را، بسیار بسیار عصبی کرده بوده است!)

«حَتَّى يُعْطُواْ الْجِزْيَةَ عَن يَدٍ وَ هُمْ صَاغِرُونَ»

علامه طباطبایی پیرامون «حکم جزیه» مینویسد:

راغب در مفردات گفته است كلمه (( جزيه )) به معناى خراجى است كه از اهل ذمه گرفته شود، و بدين مناسبت آن را جزيه ناميده اند كه در حفظ جان ايشان بگرفتن آن اكتفاء مى شود.

و در مجمع البيان گفته است كه (( جزيه )) بر وزن (( فعله )) از ماده (( جزى ، يجزى )) گرفته شده ، مانند (( عقده )) و (( جلسه )) ، و اين كلمه به معناى جزا و كيفرى است كه بخاطر باقى ماندن اهل ذمه بر كفر، از ايشان گرفته مى شود. صاحب مجمع اين معنا را به على بن عيسى نسبت داده است . و اين كلمه به معناى جزا و كيفرى است كه بخاطر باقى ماندن اهل ذمه بر كفر، از ايشان گرفته مى شود. صاحب مجمع اين معنا را به على بن عيسى نسبت داده است .
و ليكن كلام راغب مورد اعتماد است ، و مطالب سابق ما آن را تاييد مى كند، زيرا در آنجا گفتيم حكومت اسلامى جزيه را به اين سبب مى گيرد كه هم ذمه ايشان را حفظ كند و هم خونشان را محترم بشمارد و هم به مصرف اداره ايشان برساند.

میبینیم که، طبق این تفسیر، از دیدگاه قرآن، خون غیرمسلمانان به سبب اعتقاداتشان نجس و نامحترم به‌شمار می‌آید. در میان غیرمسلمانان، تنها اهل‌کتابند که این امتیاز را دارند تا --به‌عوض پرداخت مالیاتهای سرسام‌آور و حقارت‌بار «جزیه»-- "احترامی" برای خون و ناموس خود دست و پا کنند.

همچنین در اینجا، اشاره به آیه‌ی پیشین همین آیه (آیه‌ی ۲۸ سوره‌ی توبه) خالی از لطف و فایده نیست:

«اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد حقيقت اين است كه مشركان نجسند (إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ).» (توبه (۹): ۲۸)

پیرامون معنای واژه‌ی «صاغرون» در تفسیر المیزان چنین میخوانیم:

اين كلمه اگر به كسر صاد و فتح غين خوانده شود، به معناى صغير و كوچك است ، و اگر به فتح صاد و غين هر دو خوانده شود، به معناى ذلت خواهد بود. و كلمه (( صاغر )) به كسى اطلاق مى شود كه تن به پستى داده باشد، و قرآن آن را در باره آن دسته از اهل كتاب كه راضى به دادن جزيه شده اند استعمال كرده و فرموده : (( حَتى يُعْطوا الْجِزْيَةَ عَن يَدٍ وَ هُمْ صغِرُونَ )) .
از آنچه در صدر آيه مورد بحث از اوصاف سه گانه اهل كتاب بعنوان حكمت و مجوز قتال با ايشان ذكر شده ، و از اينكه بايد با كمال ذلت جزيه بپردازند، چنين برمى آيد كه منظور از ذلت ايشان خضوعشان در برابر سنت اسلامى ، و تسليمشان در برابر حكومت عادله جامعه اسلامى است .
(ترجمه‌ی المیزان، جلد ۹، ۳۲۳) (تاکیدات و بزرگنماییها از من است.)

همچنین با رجوع به ترجمه‌های بالا (و کلا لحن آیه) میبینیم که همگی با این تفسیر علامه طباطبایی هماهنگی کامل دارند.

جمع‌بندی تفسیر علامه از این آیه

در آخر، علامه ترجمه‌ی خود را نیز از آیه ارائه میدهد، که به‌قرار زیر است:

«با اهل كتاب كارزار كنيد، زيرا ايشان به خدا و روز جزا ايمان نمى‌آورند، ايمانى كه مقبول باشد و از راه صواب منحرف نباشد، و نيز آنها محرمات الهى را حرام نمى‌دانند، و به دين حقى كه با نظام خلقت الهى سازگار باشد نمى‌گروند، با ايشان كارزار كنيد، و كارزار با آنان را ادامه دهيد تا آنجا كه ذليل و زبون و زير دست شما شوند، و نسبت به حكومت شما خاضع گردند، و خراجى را كه براى آنان بريده‌ايد بپردازند، تا ذلت خود را در طرز اداى آن مشاهده نمايند، و از سوى ديگر با پرداخت آن حفظ ذمه و خون خود و اداره امور خويشتن را تامين نمايند.» (توبه (۹): ۲۹) (ترجمه‌ی المیزان)

میبینیم که تفسیر حجت‌الاسلام قرائتی و نکاتی که من در نوشته‌ی (لینک) «رابطه‌ی مذهب اسلام با استبداد و تحمیل»، در تفسیر آیه‌ی ۲۹ سوره‌ی توبه، خاطرنشان کرده بودم، کاملا با تفسیر علامه طباطبایی، این گران‌سنگ‌ترین و علمی‌ترین تفسیرهای شیعه، هماهنگ و منطبق بوده است (لطفا حتما به آنها مجددا رجوع نمایید).

این را هم باید یادآوری نمود که هدف من از آن نوشته (و همچنین این نوشته) ایراد گرفتن از قرآن، و / یا دفاع از اعلامیه‌ی جهانی حقوق بشر، نبوده است. بلکه تنها نشان دادن این مهم که این دو با هم تغایر و تناقض دارند. و "تنها" میتوان یکی از این‌دو را انتخاب نمود. به‌عنوان نمونه، ماده‌ی دوم این علامیه را با ترجمه‌ی تفسیری علامه طباطبایی از آیه‌ی بالا مقایسه کنید:

هرکس می‌تواند بدون هیچ‌گونه تمایز، خصوصا از حیث نژاد، رنگ، جنس، زبان، مذهب، عقیده‌ی سیاسی یا هر عقیده‌ی دیگر و همچنین ملیت، وضع اجتماعی، ثروت، ولادت یا هر موقعیت دیگر، از تمام حقوق و کلیه‌ی آزادی‌هایی که در اعلامیه حاضر ذکر شده است، بهره‌مند گردد. به علاوه هیچ تبعیضی به عمل نخواهد آمد که مبتنی بر وضع سیاسی، اداری و قضایی یا بین‌المللی کشور یا سرزمینی باشد که شخص به آن تعلق دارد. گواه این کشور مستقل، تحت قیمومیت یا غیر خود مختار بوده یا حاکمیت آن به شکل محدودی شده باشد.

لذا، کسانی که تلاش می‌کنند با زیر سوال بردن این مبانی حقوق بشر، از قرآن دفاع کنند، هیچ پاسخی در رد این نوشته‌های بنده نداده‌اند!

از اینجا، ما به بررسی یک سری از دفاعیات دیگر اسلام‌گرایان نیز میپردازیم.

جنگ غیرظالمانه

مسلمانان معمولا در پاسخ ادعا میکنند: «ما، که ایمان داریم قرآن کتاب خدا و محمد رسول خدا است و امامها جانشینان رسول خدا هستند، یقین داریم از نظر خدا و قرآن و محمد و امامها، "جنگ ظالمانه" مردود است.»

اما، در مقابل باید پرسید که: اصلا تعریف این اشخاص محترم از "جنگ (و کلا، عمل‌کرد) ظالمانه" چه بوده است؟! آیا غیر از این است که اشخاص محترم دیگری چون آدولف هیتلر نیز عمل‌کرد خویش را هرگز ظالمانه نمی‌دانسته‌اند؟!

همچنین، شاید ادعا شود که مراد از «قاتلو الدین ...» "جنگ دفاعی" و "جنگ با نظامیان" است! آری، ممکن است مراد از این عبارت --در جاهای دیگری در قرآن--همین باشد، اما مطمئنا، این آیه از آن موارد نیست. متن آیه‌ی ۲۹ سوره‌ی توبه کاملا خلاف این مدعا است:

این آیه یک سری «اوصاف سگانه» (بی‌اعتقادی به یک سری اعتقادات اسلام، اعتنا نکردن به حالال-حرامهای مذهب اسلام، و نگرویدن به دین اسلام) را جواز «قتال» (کشتار) دانسته است، مگر اینکه آنها به‌شکل خفت‌بار و ذلیل‌گونه‌ای مالیاتهای سرانه‌ی کمرشکنی را به مسلمانان بپردازند!

امام صاق گفته است: «اگر مقدار جزيه كم باشد، در پرداخت تفاوتى در روحيّه‏ى آنان حاصل نشده و احساس حقارت نمى‏كنند.» (تفسیر نور)

بدون شک، چنین روی‌کردها و تجویزهایی --از دیدگاه اسلام‌گرایان-- هرگز ظالمانه به‌شمار نمی‌آیند، چراکه اینها جزئی از مسلمات قرآن و سیره‌ی معصومین اسلام میباشند!

تازه بر فرض هم که بگیریم که «قتال» تنها به معنای «جنگ دفاعی» باشد (جلل‌ خالق!)، باز باید این سوال را مطرح نمود، که:

قرآن و اسلام چه عمل‌کردهایی را تجاوز قلمداد میکند؟ آیا هرگونه نقادی و انتقادی، طبق اسلام، به یاوری کردن شیطان و نجاست تعبیر نمیگردد؟!
(مثلا، ر. ک. به نساء: ۷۶ یا توبه: ۲۸)

آیا صدام حسین (از برادران اهل سنت)، در آغاز جنگ (دو سال اول جنگ هشت‌ساله)، خود را متجاوز میدانست، یا مردم خرمشهر را؟

تمجید از اهل کتاب

یک مورد دیگر از دفاعیات مسلمانان، ذکر کردن آیاتی است که، در آنها، از برخی از اهل کتاب تمجید شده است (مانند آل‌عمران: ۱۱۳). البته هریک از این آیات شاءن نزول خود را دارند. (مثلا مقایسه کنید لحن سوره‌های مکی را با سوره‌های مدنی، یا تغییرات محتوا و لحن آیات را به مرور قدرت‌گیری هرچه بیشتر پیامبر محترم مسلمانان در بیابانهای عربستان.)

اما اگر بازهم از همه‌ی این مسائل غافل بگذریم، و به قرآن --به ‌شکل کتابی یک‌پارچه و پیوسته-- بنگریم، همچنان جای پرسش است که: منظور قرآن از این "برخی از اهل کتاب،" چه نوع اهل کتابی میباشد؟!

آیا منظور آن دسته از اهل کتابی نیست که «جزیه‌هایشان» را سر ماه می‌آورند، میپردازند و خفت و ذلت خویش (در مقابل هم‌میهنان مسلمانشان) را هر چه عیان‌تر آشکار می‌دارند؟!

فحش دادن به اهل کتاب!

یک نوع از دفاعیات دیگر اسلام‌گریان به این شکل است که بر این قبیل توضیحات، با پنهان کردن متن آنها، تاکید میکنند:

پس آيه شريفه ظهور دارد در اينكه منظور از (( صغار ايشان )) معناى مذكور است ، نه اينكه مسلمين و يا زمامداران اسلام به آنان توهين و بى احترامى نموده و يا آنها را مسخره كنند، زيرا اين معنا با سكينت و وقار اسلامى سازگار نيست ، هر چند بعضى از مفسرين آيه را بدان معنا كرده اند.
(ترجمه‌ی المیزان، جلد ۹، صفحه‌ی )

در صورتی که ما به هیچ‌وجه خلاف این ننوشته‌ایم. آری، ما هم کاملا موافقیم که: طبق این آیه، نثار کردن فحشهای ناموسی و استهزاهای بی‌ادبانه و رکیک به اهل کتاب و عقاید آنها، بر مسلمین واجب نمیگردد!

همانطور که هیتلر هم به هیچ‌وجه در سخنرانی‌هایش (پیرامون نژادهای غیرآریایی) به بکاربردن واژه‌های رکیک مشغول نشد!

نه پس، بفرمایید فحش هم بدهید!

در جایی هم دیدم که یک مسلمانی استدلال کرده بود که: «آیا تحقیر و تصغیر و تخفیف، مصداق "اذیت کردن" هست یا نه؟»

توجه کنید به عبارت «تحقیر و تصغیر و تخفیف»! من در اینجا نیاز به کمک دارم! من که زبانم بند آمده است!

آیا پونز گذاشتن روی صندلی معلم، مصداق بی‌انظباتی هست یا نه؟

جزیه به عوض اموال و اراضی!

علامه طباطبایی راجبه فلسفه اخاذی «جزیه» توسط «حکومت اسلامی» مینویسد:

حكومت اسلامى جزيه را به اين سبب مى گيرد كه هم ذمه ايشان را حفظ كند و هم خونشان را محترم بشمارد و هم به مصرف اداره ايشان برساند.

احتمالا علامه هنگام متساعد نمودن چنین افاضاتی، در خیال خود، اهل کتاب را مشتی گاو و گوسفند تصور نموده است که نیاز دارند تا مسلمین، به عوض شیر و پشم و گوشت آنها، از آنها نگهداری کنند وآنها را چوپانی نمایند!

(آخر نه اینکه مسلمانان خیلی پیشرفته و قدرتمندند! (میفرستنشان چین برای بودن در جستجوی علم! ) این یک حقیقت آشکار است که: اکنون تمام کشورهای اسلامی و مسلمان‌نشین، بدون استثنا، ذلیلان و محتاجان مطلق غربند (البته هریک به گونه‌ی خاص خویش)! حقا که چه خوب گفته‌اند که: "گورکن ته گور است!")

از شوخی گذشته، باید پرسید تکلیف ایرانیان مسلمانی، که مثلا زرتشتی میشوند، (طبق این قبیل آیات) چیست؟! آیا با این قبیل ایرانیان باید مانند قبایل (مسیحی و غیرمسیحی) ساکن در نواحی گوناگون عربستان، آن‌هم در ۱۴۰۰ سال پیش، که، یکی پس از دیگری، مسخر قدرت نظامی محمد ابن عبدالله میشدند، رفتار نمود (و از آنها مانند یک قبیله‌ی بیگانه باج گرفت)؟! یا با آنها، طبق تفسیر مکارم شیرازی، به سیستم انوشیروانی رفتار کرد؟!

(حالا اینکه این سیستم انوشیروانی در زمان خودش، و در شرایط خاص خودش، چقدر کارآمد بوده / نبوده، بحثی کاملا جدا، و کاملا مستقل موضوع این نوشته میباشد.

چه بسا اسلام حتی همین حکم جزیه را هم از دیگران تقلید و کپی نموده است! ر. ک. به نوشته‌ی دیگری از من: آیا «مناسبتی بودن» یکی از ویژگیهای اسلام است؟)

آیا این ایرانیانی‌ که مثلا زرتشتی شده‌اند، از دیدگاه قرآن و سیره‌ی معصومین اسلام، پس از ترک اسلام ناگهان تبدیل به یک بیگانه و ناایرانی میشود که حکومت اسلامی --به عنوان یک همه‌کاره و مختار ناموس و اموال آنان-- باید آنها را تصاحب و مراقبت نماید (آن‌هم به این صورت!)؟

صد البته، حکومت اسلامی بیجا نموده است که چنین کند! به چه حقی، و با کدام انصاف، میتوان چنین انسانی را، از خدمت کردن به، و دفاع از، میهنش و ارائه دادن تواناییها و تخصصش در راه آبادانی کشور محروم نمود (میهنی که شاید او آن‌را با تمامی وجود دوست میدارد)، و وی را در زمره‌ی کودکان و پیرزنان به‌حساب آورد؟!

بر این اساس، کاملا آشکار میشود که دین اسلام چیزی جز صورت منحرف آموزه‌های انبیای مقدس خداوند --در راستای اهدافی که بنایان‌گذارانش در پی آنها بوده‌اند-- نمیباشد!

«زیرا چنین‌کسان، رسولان دروغین و کارگزارانی فریبکارند که خود را در سیمای رسولان مسیح ظاهر می‌سازند. و این عجیب نیست، زیرا شیطان نیز خود را به شکل فرشته‌ی نور درمی‌آورد؛ پس تعجبی ندارد که خادمانش نیز خود را به خادمان طریق پارسایی همانند سازند. سرانجامِ اینان فراخور کارهایشان خواهد بود.» (دوم‌قرنتیان ۱۱: ۱۳-۱۵) (ترجمه‌ی هزاره‌ی نو)

جایگاه شریعت موسی در مسیحیت

lightoftheworld — Thu, 18 May 2006 14:43:18 GMT

*************************************************************

این نوشته، تفسیر من است از دو آیه‌ی متی ۵: ۱۷ و ۱۸.

با هم میخوانیم.

*************************************************************

نیامده‌ام تا منسوخ کنم، بلکه تا تحقق بخشم

یکی از ابعاد مسلم رسالت مسیحایی عیسی، انجام شدگی شریعت موسی، و آموزه‌ها و بشارتهای انبیا، در شخص او و رساتش میباشد. عیسی خود، در جاهایی از عهدجدید، به این مهم اشاره نموده است. از نمونه‌های برجسته و مشهور، همانا برگرفته‌ی زیر میباشد:

«گمان مبرید که آمده‌ام تا تورات و نوشته‌های پیامبران را نسخ کنم؛ نیامده‌ام تا آنها را نسخ کنم، بلکه آمده‌ام تا تحققشان بخشم. زیرا آمین، به شما می‌گویم، تا آسمان و زمین از میان نرود، نقطه یا همزه‌ای از تورات هرگز از میان نخواهد رفت، تا اینکه همه به‌انجام رسد.»
(متی ۵: ۱۷-۱۸) (ترجمه‌ی هزاره‌ی نو)

ترجمه‌های معتبر انگلیسی نیز، آن قسمت که زیرش خط کشیده شده را چنین برگردانده‌اند:

I did not come to abolish but to fulfill. (NASB) (NIV)

(نیامده‌ام تا منسوخ کنم، بلکه تا به انجام رسانم.)

ما مسیحیان ایمان داریم که چنین امری در شخص عیسی، که همان مسیح است (یوحنا ۱: ۴۱ و یوحنا ۴: ۲۵)، و به‌واسطه‌ی انجیل او، محقق شده است.

اما یکی از مسائلی که در اینجا مطرح میشود آن است که: "آیا مسیحیان باید شریعت موسی را مانند یهودیان زمان عیسی اجرا کنند، یا خیر؟ (و در هر صورت، چرا؟)" برای پاسخ به این پرسش، ابتدا باید به یک سری توضیحات پیرامون ساختار شریعت در عهدقدیم بپردازیم.

طبق تفسیر Albert Barnes' Notes on the Bible، از آیات متی ۵: ۱۷-۱۸، احکام شریعت یهود (موجود در متون تورات) به دو گونه‌ی اصلی تقسیم میشوند: (۱) اخلاق، (۲) تشریفات (یا، آداب و رسوم)، و احکام مروبط به امور قضائی.

احکام اخلاق

احکام اخلاق (the moral laws)، در تورات، احکامی میباشند که، با آموختن و اجرا کردن آنها، ما زندگی‌ی انسان‌گونه، و زندگی‌ای که موجب خشنودی خداوند میشود، را می‌آموزیم و تجربه میکنیم. در واقع، یکی از مسائلی که ما از آموختن و تجربه‌ی این فرمایشات و شرایع خداوندی به آن پی می‌بریم آن است که: "چه چیزی خشنودی خداوند را به دنبال دارد؛ و چه چیزی موجب دوری انسان از او میگردد."

ده فرمان موسی (خروج ۲۰: ۱-۱۷) برجسته‌ترین و اصلی‌ترین بخش از احکام اخلاقی شریعت هستند، که هم در مسیحیت و هم در یهودیت (امروزی) دارای مرکزیت میباشند. در واقع، چه در عهدجدید (به عنوان مثال ر. ک. به متی ۱۹: ۱۶-۳۰) و چه در طبق عهدقدیم، ده فرمان موسی --به‌عنوان مرکز ثقل بُعد اخلاقی کتاب‌مقدس-- معرفی شده است.

البته نمونه‌های فراوان و غنی‌ای را میتوان، علاوه بر ده فرمان، از بُعد اخلاقی شریعت موسی ارائه داد، که در این نوشته نمیگنجند. اما، چند مورد از احکام اخلاقی تورات، پیرامون محبت کردن به هم‌نوع و انسانیت، به قرار زیرند:

«و در آنوقت‌ داوران‌ شما را امر كرده‌، گفتم‌: "دعوای‌ برادران‌ خود را بشنويد، و در ميان‌ هركس‌ و برادرش‌ و غريبی‌ كه‌ نزد وی‌ باشد به‌ انصاف‌ داوری‌ نماييد. و در داوری‌ طرف‌داری مكنيد، كوچک را مثل‌ بزرگ‌ بشنويد و از روی‌ انسان‌ مترسيد، زيرا كه‌ داوری‌ از آن‌ خداست‌، و هر دعوایی‌ كه‌ برای‌ شما مشكل‌ است‌، نزد من‌ بياوريد تا آن‌ را بشنوم‌."»
(تثنیه ۱: ۱۶-۱۷) (ترجمه‌ی تفسیری)

«يک‌ قانون‌ و یک‌ حكم‌ برای‌ شما و برای‌ غريبی‌ كه‌ در ميان‌ شما مأوا گزيند، خواهد بود.» (اعداد ۱۵: ۱۶) (ترجمه‌ی قدیمی)

«با غريبانی‌ كه‌ در سرزمين‌ تو زندگی‌ می‌كنند بدرفتاری‌ مكن‌. با ايشان‌ مانند ساير اهالی سرزمينت‌ رفتار كن‌، زيرا نبايد از ياد ببری‌ كه‌ تو نيز خودت‌ در سرزمين‌ مصر غريب‌ و بيگانه‌ بودی‌. من‌ خداوند، خدای تو هستم‌.» (لاویان ۱۹: ۳۳-۳۴) (ترجمه‌ی تفسیری)

(همچنین ر. ک. به: خروج ۲۲: ۲۱، خروج ۲۳: ۹، خروج ۲۴: ۱۸ و آیات دیگر)

«با غريبان‌ و يتيمان‌ به‌ عدالت‌ رفتار كنيد و هرگز لباس‌ بيوه‌زنی‌ را در مقابل‌ قرضی كه‌ به‌ او داده‌ايد گرو نگيريد. هميشه‌ به‌ ياد داشته‌ باشيد كه‌ در مصر برده‌ بوديد و خداوند، خدايتان،‌ شما را نجات‌ داد. به‌ همين‌ دليل‌ است‌ كه‌ من‌ اين‌ دستور را به‌ شما می‌دهم‌.» (تثنیه ۲۴: ۱۷) (ترجمه‌ی تفسیری)

همچنین، به‌عنوان نمونه، میتوان از احکامی که به امور زناشویی و ازدواج پرداخته‌اند، مانند لاویان ۱۸، نیز نام برد.

این قبیل احکام، در واقع تنها یک سری دستورات و فرامین نمی‌باشند، بلکه بیان‌گر آن رفتارها و عمل‌کردهایی هستند که، نزد خداوند، "ارزش" دانسته میشوند. عمل‌ کردن برخلاف این آموزه‌ها و اصول اخلاقی نشانه‌ی بی‌ایمانی یا کم‌ایمانی فرد نسبت به خداوند میباشد. Professor Kaplan درباره‌ی احکام اخلاق (the moral laws) در شریعت موسی می‌نویسد:

"... احکام اخلاق را نباید تنها به شکل یک سری مقدمات و ترتیبات محافظه‌کارانه یا عرفهای اجتماعی دید، بلکه نشاءت گرفته از خود ذات حقیقت. خاطر انسان هر نوع احساس امنیت (و آرامش) را از دست خواهد داد، و مبتلا به دردهای روانی و انسانی خواهد گردید، آن لحظه که به این سوء‌ظن دچار گردد که احکام اخلاق تنها ساخته‌ی دست انسانند."

The Meaning of God in Modern Jewish Religion, p. 302

در واقع، منظور از احکام اخلاق، احکامی هستند که توسط عقل سلیم و منطق به آدمی امر میشوند. میتوان از این احکام به‌عنوان احکام فطری و وجدانی نیز یاد کرد، و باید آنها را دارای ویژگی‌ی "مطلق بودن" دانست. به همین دلیل میباشد که این احکام در مسیحیت نیز به همان قوت که در تورات (به‌عنوان میراث جماعت یعقوب
(the assembly of Jacob) (تثنیه ۳۳: ۴)، ارائه شده‌اند)، باید اجرا شوند.

در عهدقدیم، در نوشته‌های انبیا، اشاره‌های فراوان و برجسته‌ای به این مطلق بودن ذاتی احکام اخلاق (در مقابل احکام تشریفات و قضاوت) را می‌یابیم. به عنوان نمونه:

«من از شما محبت ميخواهم نه قربانی. من از هدايای شما خشنود نيستم بلكه خواهان آنم كه مرا بشناسيد.» (هوشع ۶: ۶) (ترجمه‌ی تفسیری)

«خداوند ميفرمايد: "من از ظاهرسازی و رياكاری شما نفرت دارم كه با عيدها و مجالس مذهبی خود، وانمود ميكنيد كه به من احترام ميگذاريد. من قربانيهای سوختنی و شكرگزاری شما را نمی‌پذيرم و به قربانيهای سلامتی شما توجه نميكنم. سرودهای حمد خود را از من دور كنيد، زيرا من به آنها گوش نميدهم. بجای آن بگذاريد عدالت مانند رودخانه و انصاف همچون نهر دايمی جاری شود!"» (عاموس ۵: ۲۱-۲۴) (ترجمه‌ی تفسیری)

«وقتی برای عبادت خداوند، خدای قادر مطلق می‌آييم، چه چيز بحضور او بياوريم؟ آيا اگر بهترين گوساله‌ها را برای او قربانی كنيم او از ما راضی خواهد شد؟ اگر هزاران گوسفند و ده‌ها هزار نهر پر از روغن زيتون به او تقديم كنيم او از ما خشنود خواهد گرديد؟ آيا اگر فرزند ارشد خود را برای گناه خود قربانی كنيم، او گناه ما را خواهد بخشيد؟ خداوند به ما فرموده است كه از ما چه می‌خواهد. آنچه او از ما می‌خواهد اين است كه رحم و انصاف داشته باشيم و با كمال فروتنی احكامش را بجا آوريم.» (میکاه ۶: ۶-۸) (ترجمه‌ی تفسیری)

«هرگاه‌ دستهايتان‌ را بسوی‌ آسمان‌ دراز كنيد، روی‌ خود را از شما برخواهم‌ گرداند و چون‌ دعای‌ بسيار كنيد، اجابت‌ نخواهم‌ نمود؛ زيرا دستهای‌ شما به‌ خون‌ آلوده‌ است‌. خود را بشوييد و طاهر شويد! گناهانی‌ را كه‌ در حضور من‌ مرتكب‌ شده‌ايد از خود دور كنيد. نيكوكاری‌ را بياموزيد و با انصاف‌ باشيد. به‌ مظلومان‌ و يتيمان‌ و بيوه‌زنان‌ كمک‌ كنيد.» (اشعیا ۱: ۱۵-۱۷) (ترجمه‌ی تفسیری)

خداوند ما عیسی مسیح نیز در جای‌جای مواعظش بر این موضع تاکید نموده است (به‌عنوان مثال، ر. ک. به متی ۱۹: ۱۹، متی ۲۳: ۳۷-۳۹، لوقا ۱۰: ۲۷-۲۸، و رومیان ۱۳: ۹).

(برای مطالعه پیرامون این موضوع، توصیه میکنم به این نوشته رجوع کنید (لینک): )

احکام تشریفات

گونه‌ی دیگری از احکام و شرایع تورات، همانطور که گفته شد، احکام و شرایع مربوط به تشریفات (the ceremonial laws) و احکام قضایی (the judicial laws) هستند. آنچه در میان تمام این گونه احکام و مقررات مشترک است، نسبی بودن کاربرد آنها میباشد.

در حالت کلی، کاربرد این سنخ از احکام و مقررات، در تمام سیستمهای قانونی-اجتماعی، ویژه‌ی شرایط زمانی و موقعیت ملی / قومی ملت خاصی، وضع میشوند، تا هریک از آنها نیازهای بخصوص فردی یا اجتماعی آن ملت (در عصر بخصوصی) را برآورده سازند؛ یا مردمی را، در زمانها یا شرایط خاصی، از نظر رعایت آداب مذهبی و / یا نُرمهای اجتماعی، یاری دهند. منطقا، با تغییر کردن اوضاع و شرایط، در طول زمان، کاربرد اجرایی این احکم نیز، به مقتضیات زمان و شرایط، تغییر خواهند نمود. در نتیجه، مسئله‌ی اصلی‌ای که پیرامون احکام تشریفات مطرح میشوند همین مسئله‌ی "کاربرد اجرایی" آنها میباشد.

طبق کتاب‌مقدس، کاربرد (اصلی) احکام تشریفات در "نشانه‌ای (سنبلیک) بودن" و "یادبود بودن" آنها میباشد. به عنوان مثال، پیرامون حکم ختنه، کتاب‌مقدس میفرماید:

«و گوشت‌ قَلَفة‌ خود را مختون‌ سازيد، تا نشان‌ آن‌ عهدی‌ باشد كه‌ در ميان‌ من‌ و شما
[= ابراهیم، خانواده‌اش، و نسل او (نسل اسحاق)] است‌.» (پیدایش ۱۷: ۱۱) (ترجمه‌ی قدیمی) (اضافه‌ی داخل براکت از من است.)

پولس رسول نیز در اینباره میگوید:

«امّا [ابراهیم] نشانه‌ی ختنه را یافت تا مُهری باشد بر آن پارسایی که پیش از ختنه‌شدن و از راه ایمان نصیبش شده بود.» (رومیان ۴: ۱۱) (ترجمه‌ی هزاره‌ی نو)
(اضافه‌ی داخل براکت از من است.)

پیرامون حکم شبات، خداوند می‌فرماید:

«و تو بنی‌اسرائيل‌ را مخاطب‌ ساخته‌، بگو: "البته‌ سَبَّت‌های‌ مرا نگاه‌ داريد. زيرا كه‌ اين‌ در ميان‌ من‌ و شما، در نسلهای‌ شما، آیتی‌ خواهد بود تا بدانيد كه‌ من‌ يهوه‌ هستم‌ كه‌ شما را تقديس‌ می‌كنم‌."» (خروج ۳۱: ۱۳) (ترجمه‌ی قدیمی)

«و سَبَّت‌های مرا تقديس‌ نماييد تا در ميان‌ من‌ و شما علامتی‌ باشد و بدانيد كه‌ من‌ يهوه‌ خدای‌ شما هستم‌.» (حزقیال ۲۰: ۲۰) (ترجمه‌ی قدیمی)

پیرامون عید فطیر (از اعیاد یهودی)، چنین میخوانیم:

«و در آن‌ روز پسر خود را خبر داده‌، بگو: "اين‌ است‌ به‌ سبب‌ آنچه‌ خداوند به‌ من‌ كرد، وقتی كه‌ از مصر بيرون‌ آمدم‌. و اين‌ برای‌ تو علامتی‌ بر دستت‌ خواهد بود و تذكره‌ای‌ در ميان‌ دو چشمت‌، تا شريعت خداوند در دهانت‌ باشد. زيرا خداوند تو را به‌ دست‌ قوی‌ از مصر بيرون‌ آورد."» (خروج ۱۳: ۸-۹) (ترجمه‌ی قدیمی)

یا پیرامون عید خیمه‌ها، چنین میخوانیم:

«تا طبقات‌ شما بدانند كه‌ من‌ بنی‌اسرائيل‌ را وقتی‌ كه‌ ايشان‌ را از زمين‌ مصر بيرون‌ آوردم‌ در خيمه‌ها ساكن‌ گردانيدم‌. من‌ يهوه‌ خدای‌ شما هستم‌.» (لاویان ۲۳: ۴۳) (ترجمه‌ی قدیمی)

در واقع، تمام اعیادی که خداوند، بر جماعت یعقوب، تشریع فرمود جملگی یادبودها، یا نشانه‌هایی، هستند بر حفاظت و پشتیبانی خداوند از برگزیدگانش:

«... تا روز خروج‌ خود را از زمين‌ مصر در تمامی‌ی روزهای‌ عُمرت‌ بياد آوری.
[عید فطیر]» (خروج ۱۶: ۳) (ترجمه‌ی قدیمی)

«و بياد آور كه‌ در مصر غلام‌ بودی‌، پس‌ متوجه‌ شده‌، اين‌ فرايض‌ را بجا آور. [عید فطیر]» (خروج ۱۶: ۱۲) (ترجمه‌ی قدیمی)

«تا طبقات‌ شما بدانند كه‌ من‌ بنی‌اسرائيل‌ را وقتی‌ كه‌ ايشان‌ را از زمين‌ مصر بيرون‌ آوردم‌ در خيمه‌ها ساكن‌ گردانيدم‌. من‌ يهوه‌ خدای‌ شما هستم‌. [عید خیمه‌ها]» (لاویان ۲۳: ۴۳)
(ترجمه‌ی قدیمی)

به‌عنوان گونه‌های دیگری از احکام تشریفات، یا آداب رسوم، همچنین، باید از شرایع مربوط به قربانی و امور معبد (sacrificial worship) نیز نام برد. این احکام هم، هریک به گونه‌ای، نقش سمبلیک خود را دارند.

سنبلهایی از حقایق برتر

نکته‌ی مهمی که، پیرامون احکام تشریفات، باید به آن توجه داشت نگاه عهدجدید به آنها میباشد. در عهدجدید، از مجموعه‌ی این احکام تشریفات به عنوان سایه‌ها، یا شباهت‌هایی، از نقشه‌ی ازلی خداوند برای بشر --که همانا ظهور و رسالت مسیح میباشد-- یاد شده است:

«امّا آنها [= کاهنان یهود] تنها شبیه و سایه‌ی چیزهای آسمانی را خدمت می‌کنند. به همین سبب، هنگامی که موسی می‌خواست خیمه را بسازد، به او هشدار داده شد: "آگاه باش که همه‌چیز را مطابق نمونه‌ای بسازی که بر فراز کوه به تو نشان داده شد."»
(عبرانیان ۸: ۵) (ترجمه‌ی هزاره‌ی نو) (اضافه‌ی داخل براکت از من است.)

«زیرا مسیح به محرابگاهی داخل نشد که ساخته‌ی دست بشر و تنها شبیه محرابگاه حقیقی باشد، بلکه به خودِ آسمان داخل شد تا اکنون به نمایندگی از ما در حضور خدا ظاهر شود.» (عبرانیان ۹: ۲۴) (ترجمه‌ی هزاره‌ی نو)

«و ریاستها و قدرتها را خلع‌سلاح کرده، در نظر همگان رسوا ساخت و به‌وسیله‌ی صلیب بر آنها پیروز شد. پس مگذارید کسی در خصوص آنچه می‌خورید و می‌آشامید، یا در خصوص نگاه داشتن اعیاد و ماه نو و روز شَبّات، محکومتان کند. اینها تنها سایه‌ی امور آینده بود، امّا اصل آنها در مسیح یافت می‌شود.» (کولسیان ۲: ۱۵-۱۷) (ترجمه‌ی هزاره‌ی نو)

در واقع، نقش اصلی احکام تشریفات (هر یک به گونه‌ای) همانا زمینه‌سازی برای ظهور مسیح و به انجام رسیدن برنامه و رسالتی بوده است که وی برای به انجام رساندن آنها به میان ما آمد (متی ۵: ۱۷). با ظهور مسیح، صورت ظاهری شریعت یهود (که تنها سایه‌ای بوده است از آنچه که میبایست انجام میگرفت) در شخص مسیح، و انجیل او، به انجام رسید. به دیگر سخن، عیسی مسیح همان انجام و تحقق شریعت است:

«زیرا مسیح غایتِ شریعت است تا هر‌که ایمان آوَرَد، پارسا شمرده شود.» (رومیان ۱۰: ۴) (ترجمه‌ی هزاره‌ی نو)

این ایده که تشریفات شریعت تنها نشانه و سایه‌هایی از حقایق عمیق‌تری هستند، حقایقی که محتوا و هدف راستین تورات و نوشته‌های انبیا را تشکیل میدهند، تنها ویژه‌ی عهدجدید نمیباشد، بلکه مطرح شدن این ایده را در خود متون عهدقدیم نیز به فروانی میتوان یافت. در این نوشته، به عنوان نمونه، تنها به حکم ختنه میپردازیم.

حکم ختنه

پیرامون حکم ختنه، که از اصلی ترین احکام در تشریفات تورات محسوب میشود، در خود تورات چنین میخوانیم:

«پس‌ غلفه‌ دلهای‌ خود را مختون‌ سازيد، و ديگر گردن‌كشی منماييد.» (تثنیه ۱۰: ۱۶)
(ترجمه‌ی قدیمی)

Circumcise your hearts, therefore, and do not be stiff-necked any longer. (Deuteronomy 10:16) (NIV)

«و يَهُوَه‌ خدايت‌ دل‌ تو و دل‌ ذريت‌ تو را مختون‌ خواهد ساخت‌ تا يَهُوَه‌ خدايت‌ را به‌ تمامی دل‌ و تمامی‌ جان‌ خود دوست‌ داشته‌، زنده‌ بمانی‌.» (تثنیه ۳۰: ۶) (ترجمه‌ی قدیمی)

The LORD your God will circumcise your hearts and the hearts of your descendants, so that you may love him with all your heart and with all your soul, and live. (Deuteronomy 30:6) (NIV)

در کتاب ارمیای نبی نیز چنین میابیم:

«ای‌ مردان‌ يهودا و ساكنان‌ اورشليم‌ خويشتن‌ را برای خداوند مختون‌ سازيد و غلفه‌ دلهای‌ خود را دور كنيد مبادا حدّت‌ خشم‌ من‌ به‌ سبب‌ بدی‌ اعمال‌ شما مثل‌ آتش‌ صادر شده‌، افروخته‌ گردد و كسی آن‌ را خاموش‌ نتواند كرد.» (ارمیا ۴: ۴) (ترجمه‌ی قدیمی)

میبنیم که حکم ختنه که بر ابراهیم و خانواده‌ی او، و نسل او (که میشود نسل اسحاق) از جانب خداوند وضع شد، تنها نشانه‌ای بوده است بر «زدودن هر نوع آلایشی در ایمان و سرسپردگی به خداوند». در واقع همین ویژگی بود که ابراهیم را، مدتها پیش از آنکه او حکم ختنه را از جانب خدایش دریافت دارد، مقبول خداوند قرار داد (پیدایش ۱۵: ۶). کاربرد اصلی «حکم ختنه» در این بوده که سنبل و یادآورنده‌ای باشد برای زدودن هر نوع بی‌ایمانی و آلودگی از وجدان و قلب آدمی:

«بنابراين‌ خداوند يهوه‌ می‌گويد: "ای‌ خاندان‌ اسرائيل‌، من‌ بر هريک‌ از شما موافق‌ رفتارش‌ داوری‌ خواهم‌ نمود." پس‌ توبه‌ كنيد و از همه‌ تقصيرهای‌ خود بازگشت‌ نماييد تا گناه‌ موجب‌ هلاكت‌ شما نشود. تمامی‌ تقصيرهای خويش‌ را كه‌ مرتكب‌ آنهاشده‌ايد از خود دور اندازيد و دل‌ تازه‌ و روح‌ تازه‌ای‌ براي‌ خود ايجاد كنيد. زيرا كه‌ ای‌ خاندان‌ اسرائيل‌ براي‌ چه‌ بميريد؟ زيرا خداوند يهوه‌ می‌گويد: "من‌ از مرگ‌ آنكس‌ كه‌ می‌ميرد مسرور نمی‌باشم‌. پس‌ بازگشت‌ نموده‌، زنده‌ مانيد."» (حزقیال ۱۸: ۳۰-۳۲) (ترجمه‌ی قدیمی)

پولس رسول نیز میفرماید:

«زیرا یهودی راستین آن نیست که به ظاهر یهودی باشد، و ختنه‌ی واقعی نیز امری جسمانی و ظاهری نیست. بلکه یهودی آن است که در باطن یهودی باشد و ختنه نیز امری است قلبی که به‌دست روح انجام می‌شود، نه به‌واسطه‌ی آنچه نوشته‌ای بیش نیست. چنین کسی را خدا تحسین می‌کند، نه انسان.» (رومیان ۲: ۲۸-۲۹) (ترجمه‌ی هزاره‌ی نو)

صد البته، بر اساس ایمان مسیحی، صورت حقیقی «حکم ختنه» در مرگ و رستاخیز عیسی مسیح است که شکل نهایی‌اش محقق میگردد، و به انجام میرسد:

«بهوش باشید که کسی شما را با فلسفه‌ای پوچ و فریبنده اسیر نسازد، فلسفه‌ای که نه ‌بر مسیح، بلکه بر سنّت آدمیان و اصول ابتدایی این دنیا استوار است. زیرا الوهیت با همه‌ی کمالش به‌صورت جسمانی در مسیح ساکن است، و شما در او، که همه‌ی ریاستها و قدرتها را سَر است، از کمال برخوردار گشته‌اید. و در او ختنه نیز شده‌اید، به ختنه‌ای که با دست انجام نشده است. این ختنه همانا از تن به‌در آوردن شخصیت نفسانی است در ختنه‌ی مسیح. و در تعمید، با او مدفون گشتید و با ایمان به قدرت خدا که مسیح را از مردگان برخیزانید، با او زنده شدید.

آن زمان که در گناهان و حالت ختنه‌ناشده‌ی نفْس خود مرده بودید، خدا شما را با مسیح زنده کرد. او همه‌ی گناهان ما را آمرزید و آن سند قرضها را که به‌موجب قوانین برضد ما نوشته شده و علیه ما قد علم کرده بود، باطل کرد و بر صلیب میخکوبش کرده، از میان برداشت. و ریاستها و قدرتها را خلع‌سلاح کرده، در نظر همگان رسوا ساخت و به‌وسیله‌ی صلیب بر آنها پیروز شد.» (کولسیان ۲: ۸-۱۴) (ترجمه‌ی هزاره‌ی نو)

«آیا نمی‌دانید همه‌ی ما که در مسیحْ عیسی تعمید یافتیم، در مرگ او تعمید یافتیم؟ پس با تعمید یافتن در مرگ، با او دفن شدیم تا همانگونه که مسیح به‌وسیله‌ی جلال پدر، از مردگان برخیزانیده شد، ما نیز در زندگی نوینی گام برداریم.» (رومیان ۶: ۳-۶) (ترجمه‌ی هزاره‌ی نو)

«پس اگر کسی در مسیح باشد، خلقتی تازه است. چیزهای کهنه درگذشت؛ هان، همه‌چیز تازه شده است!» (دوم‌قرنطیان ۵: ۱۷) (ترجمه‌ی هزاره‌ی نو)

«زیرا نه ختنه چیزی است و نه ختنه‌ناشدگی؛ آنچه اهمیّت دارد خلقت جدید است.»
(غلاطیان ۶: ۱۵) (ترجمه‌ی هزاره‌ی نو)

احکام قضاوت

همانطور که گفتیم، احکام قضاوت (Judicial laws) نیز در شریعت تورات، مانند تمام موارد موازی آن در تمام سیستمهای قانونی و قضایی دیگر، برای شرایط اجتماعی و فرهنگی خاص خودش وضع شده است. در واقع، این احکام را باید در حالت کلی، از سنخ احکام تشریفات به‌شمار آورد. تمام ویژگیهای کلی‌ای که برای احکام تشریفات در این نوشته ارائه شده‌اند، برای احکام قضاوت نیز صدق میکنند.

احکام قضاوت نیز (برخلاف احکام اخلاق) کاربرد مطلق ندارند، بلکه این احکام خطاب به جماعت یعقوب یا قوم اسرائیل (تثنیه ۳۳: ۴، لاویان ۲۷: ۳۴) امر شده‌اند (جماعتی که قرار بوده است تا به سرزمینی که خداوند به آنان بخشیده است سکنی گزینند (خروج ۳: ۸ و ۱۷، اعداد ۲۷: ۱۲)). ساختار این احکام برای چنین شرایطی تنظیم شده‌ است. در نتیجه، کاربرد این احکام نیز تنها و تنها محدود به همین شرایط میباشد، و بس. منطقا، هر نوع استفاده این احکام قضاوت (و کلا احکام نسبی)، خارج از محدوده آنها، سوء‌استفاده و سوء‌کاربرد از شریعت خدا، و ظلم به کتاب‌مقدس، خواهد بود.

همانطور که قوانین قضاوت و کلا احکام اجتماعی موجود در شریعت موسی برای اجرا شدن در داخل سرزمینی که خداوند به ملت یهود بخشیده است طرح‌ریزی شده‌اند، کارکرد و پیچیدگی آنها نیز در همین سطح باید باشند؛ در غیر اینصورت، یهودیان نمیتوانسته‌اند که آنها را اجرا کنند. به عنوان نمونه، در جامعه‌ای که بیشتر مردمان آن بیسواد بودند، و امور معاش بیشتر به زور بازو وابسته بوده است، منطقا باید انتظار داشت که قوانین اجتماعی و قضایی‌ای که برای اداره‌ی آن وضع میشوند، بیشتر مردسالار باشند تا زن سالار! (که اصلا برای ما که کلا در عصر و شرایط متفاوتی به‌سر میبریم، کاربردی ندارند.) به همین دلیل، کاملا طبیعی و بدیهی میباشد که پاره‌ای از این قوانین جزایی و حقوقی، بر اساس استانداردهای امروزی، شاید قابل‌اجرا نباشند.

به عنوان نمونه، طبق برگرفته‌های خروج ۲۱: ۱۲ و اعداد ۳۵: ۳۰-۳۱، جزای قاتل اعدام است. یا، جرمهایی چون کارکردن در روز شنبه (خروج ۳۱: ۱۵) و جادوگری (لاویان ۲۰: ۲۷) نیز دارای مجازات اعدام هستند. حکم اعدام امروزه، گویا تنها در سه کشور آمریکا، چین، و ایران اجرا میشود. در سایر کشورها (یا اکثریت قاطع آنها)، اجرای چنین حکمی غیرقانونی میباشد. کم نیستند دانشمندان و آگاهانی که به حکم اعدام اعتراضهای شدیدی وارد میسازند؛ و ادعا میکنند در بسیاری از این کشورها، میزان جنایت بسیار کمتر از آمریکاست. در حالیکه شاید، تا همین چند دهه‌ی پیش چنین اعتراضهایی بر حکم اعدام اصلا مطرح نبوده است.

میبینیم که نسبی بودن جزئی از ذات این گونه احکام و قوانین قضائی و اجتماعی میباشد، و از این لحاظ، هیچ گونه ارتباطی بین آنها و شارعشان وجود ندارد (حالا این شارع چه خدا باشد، چه انسان)، بلکه این احکام به نسبت به شرایط گوناگون انسانی و اجتماعی بایستی که ذاتا تغییر کنند. در نتیجه، این برگرفته‌هایی که، به عنوان نمونه، از تورات ارائه شدند، و تمام موارد مشابهشان، هیچ گونه الزام اجرایی‌ای برای ما مسیحیان اصلا به وجود نمی‌آورند، که برای اجرا نکردن آنها، نیاز داشته باشیم تا آنها منسوخ و باطل شوند!

(در نظر داشته باشیم که، در سال ۷۰ میلادی، معبد و کشور اسرائیل به کلی تخریب شدند؛ و یهودیان توسط رومیان از سرزمین پدریشان اخراج گردیدند. بسیاری از این قوانین (بخصوص قوانین مربوط به احکام اعدام و تشریفات معبد)، حتی برای یهودیان امروز نیز دیگر کاربردی ندارند!)

بُعد فرهنگی احکام شریعت

البته کاربرد احکام شریعت (به ویژه، احکام تشریفات و قضاوت) تنها به مواردی که تا اینجای این نوشته شرح داده شده‌اند محدود نمیگردند. بسیاری از این احکام را باید از دیدگاه فرهنگی نیز بررسی نمود. به عنوان مثال، به برگرفته‌ی زیر توجه کنید:

«وقتی‌ خانه‌ تازه‌ای‌ می‌سازيد، بايد ديوار كوتاهی‌ دورتادور پشت‌ بام‌ بكشيد تا از افتادن‌ اشخاص‌ جلوگيری‌ كرده‌، مسئول‌ مرگ‌ كسی‌ نشويد.» (تثنیه ۲: ۸) (ترجمه‌ی تفسیری)

در نگاه نخست، باید ملاحظه نمود که منطقا صورت ظاهری این حکم برای خانه‌هایی که قرار بوده، آن زمان، در سرزمین اسرائیل ساخته شوند، وضع شده است. این حکم امروزه، به این شکل، برای ما مسیحیان کاربردی ندارد. اما، این را نیز باید خاطرنشان نمود که: آنچه از این برگرفته به وضوح برمی‌آید، آن است که: رعایت اصول ایمنی از دیدگاه خداوند لازم و ضروری میباشد؛ و ناظران رسمی بر ساخت و استفاده از امکانات خصوصی و عمومی یک شهر یا اجتماع باید همواره، بر رعایت و اجرای اصول ایمنی، نظارت داشته باشند.

همچنین، به برگرفته زیر نیز توجه کنید:

«هنگام‌ عزاداری‌ برای‌ مردگان‌ خود مثل‌ بت‌پرستان‌ بدن‌ خود را زخمی‌ نكنيد و مانند آنها روی‌ بدن‌ خود خالكوبی ننماييد.» (لاویان ۱۹: ۲۸) (ترجمه‌ی تفسیری)

آن پیامی که به وضوح از این برگرفته بر می‌آید آن است که هر نوع آداب رسوم دلخراش و خلاف انسانیتی (مانند قمه‌زنی و غیره) که برخی از مشرکان (و کلا غیرمسیحیان) در مراسم مذهبی-قومی خویش برگزار میکنند، نزد خداوند قبیح است؛ و باید که خودمان را و کلیسایمان را از چنین مراسمهای کفرآلود و شیطانی، و تاثیرات شوم آنها، همواره آگاه و برحذر نگاه داریم.

نمونه دیگری که میتوان ارائه داد احکام قضایی‌ای هستند که مربوط به عفت عمومی و شخصی میباشند، مانند احکام مربوط به زنا، بی‌بندباری اخلاقی، و موارد دیگر. همانطور که نشان دادیم احکام مجازاتی که در این احکام وضع شده‌اند، برای ما مسیحیان کاربردی ندارند، اما از این احکام میتوان به مسائلی پی برد که یک مسیحی در زندگی خصوصی و اجتماعی‌اش حتما باید به آنها توجه داشته باشد.

در واقع، از این قبیل احکام، که من را آنها را «احکام فرهنگی» می‌نامم، میتوان به عنوان سایه‌ها و سنبلهایی از حقایق برتر یاد کرد.

ما مسیحیان با مطالعه و بررسی متون آسمانی، تلاش میکنیم تا به اراده‌ی خداوند پی ببریم، تا بیابیم که چه چیزهایی موجب رستگاری / هلاکت انسان، یا نزدیکی / دوری وی، از خداوند میشوند.

این نوشته را با برگرفته‌ای از فرمایشات پولس، رسول خداوند ما عیسای مسیح، به‌پایان میبریم:

«پس آیا شریعت را با این ایمان باطل می‌سازیم؟ هرگز! بلکه آن را استوار می‌گردانیم.» (رومیان ۳: ۳۱) (ترجمه‌ی هزاره‌ی نو)

آیا «مناسبتی بودن» یکی از ویژگیهای اسلام است؟!

lightoftheworld — Tue, 16 May 2006 15:30:18 GMT

*************************************************************

دو مطالب جالب در دستم بودم که حیفم آمد آنها را پست نکنم. یکی برگرفته‌ای از کتاب ۲۳ سال علی دشتی است، دیگری حدیثی معتبر از صحیح بخاری!

این دو برگرفته، به گمان من، دیدی پیرامون ماهیت و منشاء اسلام را به خواننده منتقل میکنند که چندان نادرست و نامحتمل نمی‌نماید.

با هم میخوانیم.

*************************************************************

یکی از مسائلی که در اسلام بسیار مطرح میشود، مسئله‌ی شاءن آیات یا شاءن صدور احکام موجود در قرآن میباشد. کم نیستند آیاتی از قرآن که برای تفهیم آنها نیازمند به دانستن شاءن یا دلیل نزول آنها هستیم.

به نظر من، در حالت کلی، یکی از ویژگیهای برجسته و نمایان صدر اسلام، همانطور که استاد دشتی گفته است، «مناسبتی بودن احکام و شرایع» آن میباشد. این ویژگی برخلاف شریعت موسی --که آنطور که از متون تورات برمی‌آید، طرحی از پیش تعیین شده و نزولی یک‌باره داشته است-- میباشد.

(البته برخی از دوستان منتقد آنقدر ناآگاه میباشند که می‌پندارند اسفار پنج‌گانه‌ی تورات تنها شریعت را در بردارند. در حالیکه با یک‌دور روخوانی اسفار پنج‌گانه (بخصوص سفر پیدایش) به نادرست بودن این پندار پی خواهیم برد.)

در هر صورت، دو برگرفته‌ی زیر (یکی از کتاب ۲۳ سال، و دیگری حدیثی معتبر) اندکی این مسئله را شاید روشن‌تر سازند.

********************

اما [قرآن] از حیث احکام و شرایع

نخست باید در نظر داشت که غالب آنها [احکام و شرایع موجود در قرآن] به مناسبت وقایع روزانه و مراجعه نیازمندان وضع شده است. از این رو، هم تغایر در آنها هست، هم ناسخ و منسوخ. و پس از آن نباید فراموش کرد که فقه اسلام مولود کوشش فقهای مسلمان است و طی سه قرن اول هجری چنین مدون شده است ورنه شرایع قرآنی موجز و غیروافی به جامعه بزرگی است که نیم‌قرن و یک قرن پس از هجرت به وجود آمد. مهمتر از این نکات، این مطلب مهم و شایسته تامل و مطالعه است که غالب این احکام مقتبس از شریعت یهود یا عادات و آداب زمان جاهلیت اعراب است.

روزه

مثلا روزه از یهود به اسلام آمده است. نهایت از مجرای عادات اعراب جاهلیت که روز دهم محرم «عاشورا [یعنی] کبور» را روزه می‌گرفتند. پس از هجرت به مدینه، هنگامی که قبله تغییر کرد، روزه نیز به ایام معدودات مبدل شد. یعنی ده روز اول محرم را روزه می‌گرفتند و پس از آنکه مسلمانان خرج خود را از یهود کاملا جدا کردند، ماه رمضان به روزه اختصاص یافت.

نماز

نماز در همه ادیان هست و رکن اولیه دیانت است که روی به خدا آرند و او را ستایش کنند و گویا در اسلام نخستین فرضیه اسلامی است و بدین شکل و طرز مخصوص دیانت اسلام است که از راه سنت مستقر شده است ورنه در قرآن از تفصیل و جزئیات آن خبری نیست. قبله هم در تمام مدت سیزده ساله رسالت او [محمد] در مکه و یک سال و نیم پس از هجرت، همان قبله یهود مسجدالاقصی بود.

حج

حج تقریبا برای تایید و تثبیت عادات قومی عرب مقرر شده است. تمام مناسک حج و عمره، احرام، لثم و لمس حجرالاسود، سعی بین صفا و مروه، وقفه در عرفات و رمی جمره، همگی در دوره جاهلیت متداول بود و تنها بعضی تعدیلات در حج اسلامی نسبت به دوره جاهلیت روی داده است.

اعراب قبل از اسلام هنگام طواف «لبیک یا لات»، «لبیک یا عزی» ئ «لبیک یا منات» می‌گفتند و هر قومی بت خود را می‌خواندو در اسلام، «اللهم» جای بتها را گرفت و آن عبارت بدین شکا تعدیل شد: لبیک اللهم لبیک.

عربها صید را در ماه حج حرام می‌دانستند. پیغمبر حرمت صید را مخصوص ایام حج و هنگام احرام مقرر فرمود. عربها گاهی لخت به طواف کعبه می‌پرداختند. اسلام آن را منع کرد و همان پوشیدن لباس دوخته نشده را مقرر کرد. عرب از خوردن گوشت قربانی اکراه داشت. و پیغمبر آن را مجاز ساخت.

مشهور است که مسلمانان پس از فتح مکه و برانداختن اصنام قریش از سعی بین صفا و مروه اکراه داشتند زیرا قبل از اسلام بر این دو کوه دو بت سنگی قرار داشت که حاجیان و زائران دوره جاهلیت سعی بین صفا و مروه را برای نزدیک شدن به آنها و دست کشیدن و بوسیدن آنها مسب تبرک می‌کردند. ولی پیغمبر نه تنها بین صفا و مروه را مجاز کرد، بلکه در آیه ۱۵۸ سوره بقره،‌آن را از شعائر الله قرار داد.

شهرستانی در ملل و نحل (۱) می‌نویسد: بسیاری از تکالیف و سنن اسلامی ادامه عادات دوره جاهلیت است که اعراب آنها را از یهود گرفته بودند. آن زمان ازدواج با مادر و دختر حرام بود. ازدواج با دو خواهر قبیح وو نکاح با زن پدر حرام بود. غسل جنابت،‌غسل مس میت، مضمضه و استنشاق، مسح سر، مسواک، استنجاء، گرفتن ناخن، کندن موی بغل و تراشیدن موی زهار، ختنه و بریدن دست راست دزد،‌ همه پیش از ظهور اسلام و غالبا از یهود بدانها رسیده بود.

[(جستجوگر:) البته حکم تورات برای دزدی دست بریدن نیست (گفته است که "غالبا" نه "تماما")؛ در تورات چنین میخوانیم:

«اگر كسی‌ گاو يا گوسفندی را بدزدد و بفروشد يا سرببرد بايد بعوض‌ گاوی كه‌ دزديده‌ پنج‌ گاو و بعوض‌ گوسفند، چهار گوسفند پس‌ بدهد. اگر از عهده‌ پرداخت‌ كامل‌ غرامت‌ برنيايد، در قبال‌ اين‌ غرامت‌ به‌ غلامی فروخته‌ شود. اگر دزد در حين‌ دزديدن‌ گاو، گوسفند و يا الاغ‌ دستگير شود بايد دو برابر ارزش‌ حيوان‌ دزديده‌ شده‌ جريمه‌ بدهد. اگر دزد به‌ هنگام‌ شب‌ در حين‌ عمل‌ دزدی‌ كشته‌ شود، كسی كه‌ او را كشته‌ است‌ مجرم‌ شناخته‌ نمی‌شود، اما اگر اين‌ قتل‌ در روز واقع‌ شود كسی كه‌ او را كشته‌ مجرم‌ است.» (خروج ۲۲: ۱-۴) (ترجمه‌ی تفسیری)

«خداوند اين‌ دستورات‌ را به‌ موسی‌ داد: "هرگاه‌ كسی‌ نسبت‌ به‌ من‌ گناه‌ كرده‌، از پس‌ دادن‌ چيزی‌ كه‌ پيش‌ او گرو گذاشته‌ شده‌ خودداری‌ نمايد يا در امانت‌ خيانت‌ ورزد، يا دزدی‌ كند يا مال‌ همسايه‌اش‌ را غصب‌ نمايد، و يا اينكه‌ درباره‌ چيز گمشده‌ای‌ كه‌ پيدا كرده‌ است‌ دروغ‌ بگويد و قسم‌ بخورد كه‌ پيش‌ او نيست‌، روزی‌ كه‌ جرم‌ او ثابت‌ شود بايد اصل‌ مال‌ را پس‌ دهد و یک‌پنجم‌ ارزش‌ آن‌ را نيز به‌ آن‌ افزوده‌، به‌ صاحب‌ مال‌ بپردازد."» (لاویان ۶: ۱-۵) (ترجمه‌ی تفسیری)

در حالیکه در قرآن، چنین آمده است:

«دست مرد دزد و زن دزد را، به كيفر عملی كه انجام داده‏اند، بعنوان یک مجازات الهى‏، قطع كنيد! و خداوند توانا و حكيم است‏.» (مائده (۵): ۳۸) (ترجمه‌ی آیت‌الله مکارم شیرازی)

در حالت کلی، میتوان قیاسهای جالبی را بین شریعت تورات و شریعت قرآن مطرح نمود.]

جهاد و زکات

در میان فرائض دو فرضیه است که مخصوص شریعت اسلام است و آن دو جهاد و زکات است. اگر در سایر شرایع از این دو فرضیه اثری نیست، برای این است که شارعان دیگر دارای هدفی که محمد داشت نبودند. محمد می‌خواست دولتی تشکیل دهد و طبعا چنان دولتی بدون لشکر و پول نمی‌توانست تشکیل شود و نمی‌توانست پایدار بماند.

جهاد از شرایع خاص اسلام است و بی‌سابقه‌ترین قانونی است که بشر وضع کرده است و آن را باید مولود فراست و کیاست و واقع‌بینی محمد دانست که یگانه راه‌حل مشکل را دم شمشیر یافته است نه آیات خوش‌آهنگ و روحانی سوره‌های مکی.

داشتن سپاه حاضر که هر شخص سالم و قادر به جنگ باید در آن سهیم باشد، به مال نیازمند است. غنائم و به دست آوردن مال، محرک سپاهیان است به جنگ. ولی عایدی مستمر و مطمئن‌تر بیشتر ضرورت دارد و آن را قانون زکات تامین می‌کند.

منبع: کتاب ۲۳ سال، اثر استاد علی دشتی، به ‌کوشش بهرام چبینه.
(برجستگیها و تاکیدات، و آن اضافه‌ی داخل براکت (با برچسب «جستجوگر») از من است.)

********************

حجاب

در وبسایت IslamiCity.com که از وبسایتهای معبتر اسلامی (اهل‌سنت) میباشد، بخشی هست با عنوان Sunnah (سنت) که تنها احادیث مورد قبول و معتبر اسلامی (احتمالا بیشتر از صحیح‌البخاری) را گردآوری نموده است. در حدیثی از این مجموعه، اشاره‌ی جالبی را پیرامون حکم حجاب در قرآن، و چگونگی و منشاء نزول آیه‌ی ۵۰ سوره‌ی احزاب، می‌یابیم که دیدم حیف است آن را اینجا ذکر نکنم.

ابتدا به خود این آیه نگاهی کنیم:

«اى پيامبر به زنان و دخترانت و به زنان مؤمنان بگو پوششهاى خود را بر خود فروتر گيرند اين براى آنكه شناخته شوند و مورد آزار قرار نگيرند [به احتياط] نزديكتر است و خدا آمرزنده مهربان است.» (احزاب (۳۳): ۵۹) (ترجمه‌ی استاد فولادوند)

حال ترجمه‌ی این حدیث:

از عمر (ابن خطاب) روایت شده است که گفت:

خداوند در سه مورد با من موافقت کرد.

۱- من گفتم: "یا رسول الله، ایکاش ما مقام ابراهیم را مصلی خود قرار دهیم و در آنجا نماز بخوانیم." پس آیه نازل شد که «مقام ابراهيم را، نمازگاه خويش گيريد.» (برای برخی از نمازهایتان، مانند رکعت طواف کعبه) (سوره‌ی بقره
(۲)، آیه ۱۲۵)

۲- و در مورد آیه‌ای که میگوید زنان باید چادر سر کنند [سوره احزاب
(۳۳)، آیه ۵۹]، من گفتم، "ای رسول الله، ایکاش به زنان خود دستور بدهی که خودشان را در مقابل مردان بپوشانند، زیرا مردان خوب و بد با آنها صحبت میکنند." بنابر این آیه‌ای که دستور میدهد زنان چادر سر کنند نازل شد.

۳- یکبار زنان پیامبر در مقابل پیامبر متحد شده بودند و من به آنها گفتم، "اگر او (پیامبر) شما را طلاق دهد، آنچه خدای او (الله) نسیب او خواهد کرد زنان بهتری از شما خواهد بود؛" پس این آیه نیز (که گفته بودم) نازل شد. (سوره‌ی تحریم (۶۶)، آیه ۵)

منبع (لینک): صحیح بخاری، جلد اول، کتاب هستم، شماره‌ی ۳۹۵.

میبینیم که، طبق این حدیث، مسلمانان حکم حجاب را نیز به عمر ابن خطاب، که بعدها دومین خلیفه از خلفای راشدین میگردد، مدیون هستند!

*************************************************************

توضیحات اضافه:

(۱) ابوالفتح محمد شهرستانی در حدود ۱۰۷۶ میلادی در خراسان به دنیا آمد و در موطن خود به تحصیل پرداخت. پس از تحصیل، به زیارت کعبه رفت و آنگاه سه سال در بغداد سکونت گزید. اما به خراسان بازگشت و تا آخر عمر (۱۱۰۳ میلادی) به تحقیق و تالیف پرداخت. مهمترین اثر او «ملل و نحل» است که بارها به چاپ رسیده است.‌

پاره پاره شدن قرآن (اصلاحیه‌ای بر یکی از نوشته‌های پیشین من)

lightoftheworld — Fri, 12 May 2006 17:56:18 GMT

*************************************************************

یک کوتاهی‌ای در یکی از نوشته‌های پیشین من صورت گرفته است (لینک) که در این نوشته جبران میشود.

با هم میخوانیم.

*************************************************************

در نوشته‌ی «پاسخ به اعتراضات مسلمانان پیرامون اصالت تورات کتاب‌مقدس» من اشاره‌ای داشتم به برگرفته‌ای از کتاب قرآن (حجر (۱۵): ۹۰-۹۱). من این آیات را با ترجمه‌ی استاد فولادوند ذکر کرده بودم. اما، این مترجم یک عبارتی در داخل براکتی را به ترجمه عربی قرآن افزوده بود، که متاسفانه بدون اطلاع‌رسانی آن را حذف کرده بودم، که کاری اشتباه بود (البته اصلاح شد).

حالا در مورد اینکه چرا آن را حذف کردم، بهتر است ابتدا به متن کامل ترجمه‌ی استاد فولادوند از این برگرفته رجوع کنیم:

«همان گونه كه [عذاب را] بر تقسيم‏كنندگان نازل كرديم؛ همانان كه قرآن را جزء جزء كردند [به برخى از آن عمل كردند و بعضى را رها نمودند].» (حجر (۱۵): ۹۰-۹۱)
(ترجمه‌ی استاد فولادوند)

همچنین ترجمه‌های دیگری از آیه به‌قرار زیرند:

«[ما بر آنها عذابى مى‏فرستيم‏] همان گونه كه بر تجزيه‏گران [آيات الهى‏] فرستاديم‏! همانها كه قرآن را تقسيم كردند [؛ آنچه را به سودشان بود پذيرفتند، و آنچه را بر خلاف هوسهايشان بود رها نمودند]!» (حجر (۱۵): ۹۰-۹۱) (ترجمه‌ی آیت‌الله مکارم شیرازی)

«ترساننده از عذابی مثل آنچه بر قسمت كنندگان نازل کردیم. آنهائیکه قرآن را جزء جزء كردند (به قسمتی از آن عمل میکردند).» (حجر (۱۵): ۹۰-۹۱) (ترجمه‌ی استاد بختیاری‌نژاد)

آنچه در تمام این ترجمه‌ها مشترک میباشد آن است که عبارتی توضیحی، کاملا خارج از متن (در داخل پرانتز یا براکتی)، به ترجمه‌ی متن عربی این آیات افزوده شده است؛ به این منظور که معنای ویژه‌ای (معنای مورد قبول یا دلخواه مترجم) از این آیات به خواننده منتقل شود!

علامه طباطبایی در تفسیر المیزان (که توسط دکتر خرم‌شاهی، از قویترین و گرانسنگ‌ترین تفاسیر شیعه از قرآن، خوانده شده است (منبع))، اتفاقا به همین معنا و تفسیر ویژه از این آیات پرداخته است، و با استدلال آن را تفسیر نادرستی از این آیات دانسته است. به گمان من، تفسیر علامه از این آیات کاملا قانع‌کننده است.

کل تفسیر ایشان، از آیه‌های ۹۰-۹۱‌ سوره‌ی حجر، (طبق ترجمه‌ی فارسی المیزان) به قرار زیر میباشد:

كَمَا أَنزَلْنَا عَلَى المُقْتَسِمِينَ الَّذِينَ جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِينَ

مجمع البيان گفته است : كلمه ((عضين )) جمع ((عضه )) است و اصل عضه ((عضوه )) بوده ((واو)) آنرا انداخته اند و به همين جهت جمع آن با نون آمده ، همچنان كه در ((عزه )) گفته شده است عزون ، چون اصل عزه نيز عزوه بوده ، و ((تعضيه )) به معناى تفريق است ، و از ((اعضاء)) گرفته شده كه هر يك از ديگرى جداست ، پس اگر بگوئيم ((عضيت الشى ء)) معنايش اين است كه من فلان چيز را متفرق و عضو عضو كردم ، رؤ بة (كه يكى از شعراء است در يك بيت خود) گفته است : ((و ليس دين الله بالمعضى )) : دين خدا تفرقه پذير نيست ))، اين بود محل حاجت ما از گفتار صاحب مجمع .
مقصود از ((مقتسمين )) و وجه تسميه آنان به اين نام
(( كما انزلنا على المقتسمين )) - سياق كلام بى اشاره به اين معنا نيست كه اين جمله متعلق است به جمله مقدر كه جمله ((و قل انى انا النذير المبين )) بدان اشاره دارد، پس معناى جمله مورد بحث اين مى شود كه من ترساننده اى هستم كه شما را از آن عذابى كه قبلا بر مقتسمين نازل شده بود مى ترسانم و مقصود از مقتسمين همانهايند كه خداى تعالى در جمله ((الذين جعلوا القرآن عضين )) توصيفشان كرده ، و به طورى كه در روايات آمده طائفه اى از قريش بودند كه قرآن را پاره پاره كرده عده اى گفتند سحر است ، عده اى ديگر گفتند افسانه هاى گذشتگان است، جمعى گفتند ساختگى است ، و نيز راه ورودى به مكه را قسمت قسمت كردند، در موسم حج هر چند نفرى سر راهى را گرفتند تا نگذارند مردم نزد رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ) بروند، و به زودى روايات مذكور در بحث روايتى خواهد آمد ان شاء الله تعالى .
بعضى هم گفته اند: ((جمله كما انزلنا على المقتسمين )) متعلق به قبل است آنجا كه مى فرمود: ((و لقد آتيناك سبعا من المثانى ))، و معنايش ‍ اين است كه ما قرآن را بر تو نازل كرديم آنطور كه بر مقتسمين نازل كرديم ، و بنا بر اين معنا، مقصود از مقتسمين ، يهود و نصارى هستند كه قرآن را قسمت قسمت نموده گفتند به بعض آن ايمان داريم ولى به بعضى ديگرش ايمان نداريم .
ليكن اين حرف وقتى درست است كه سوره مورد بحث در مدينه نازل شده باشد، و حال آنكه در مكه نازل شده و در آن روز رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ) گرفتار مخالفتهاى يهود و نصارى نشده بود، و لذا مى بينيم آيه اى كه اين معنا را از يهود و نصارى نقل مى كند كه گفتند: ((آمنوا بالذى انزل على الذين آمنوا وجه النهار و اكفروا آخره )) - و نظائر آن ، همه بعد از هجرت و در مدينه نازل شده است ، و دليل بر گفتار ما كه سوره مورد بحث در مكه نازل شده خود سياق آيات آن است .
بعضى ديگر گفته اند: وجه تسميه ((مقتسمين )) به اين اسم اين است كه انبياى خداى را و همچنين كتابهاى آنان را جزء جزء كردند، به بعضى ايمان آوردند، و به بعضى ديگر كفر ورزيدند. ليكن اين حرف هم صحيح نيست ، زيرا در معرفى مقتسمين فرموده : آنهايى كه قرآن را پاره پاره مى كنند، نه آنهائى كه انبياء و كتب انبياء را پاره پاره مى كنند.
پس ظاهر اين است كه دو آيه مورد بحث قومى را ياد آورى مى كنند كه در اوائل بعثت بر عليه بعثت و براى خاموشى نور قرآن قيام كرده بودند، و آن را پاره پاره كردند، تا به اين وسيله مردم را از راه خدا باز دارند، و خداوند هم عذاب را بر ايشان نازل كرده و هلاكشان نموده است ، آنگاه در باره مال كار ايشان فرموده : ((فو ربك لنسئلنهم اجمعين عما كانوا يعملون )).

(ترجمه‌ی المیزان، جلد ۱۲، صفحه‌ی ۲۸۶-۲۸۸) (تاکیدات و بزرگنماییها از من است.)

میبینیم که علامه طباطبایی در این تفسیر دقیقش نشان داده است که عبارات توضیحی اضافه‌ای، چون: «آنچه را به سودشان بود پذيرفتند، و آنچه را بر خلاف هوسهايشان بود رها نمودند.» یا «به برخى از آن عمل كردند و بعضى را رها نمودند.»، اصلا با متن این آیات ناهماهنگ میباشند، و وجود آنها جز خیانت به متن قرآن موردی ندارد. تفسیر علامه از آیه چنین است:

«قومی [احتمالا از مردم مکه، یا قومی که محمد در مکه با آنها مواجه شده بوده است (؟!)] براى خاموشى نور قرآن قيام كرده بودند، و آن را پاره پاره كردند، تا به اين وسيله مردم را از راه خدا باز دارند، و خداوند هم عذاب را بر ايشان نازل كرده و هلاكشان نموده است.»

البته اگر چنین عذابی به‌واقع رخ داده باشد، حتما باید آن را در میان معجزاتی که از محمد احیانا گزارش شده‌اند، بیابیم (؟!).

در هر صورت، طبق تفسیر علامه طباطبایی، این آیات در مکه نازل شده‌اند. مشرکان مکه (تا جایی که من میدانم) اصولا نسبتا به خدای محمد و رسالت ادعایی‌ی وی به‌کل بی‌اعتقاد بوده‌اند. در نتیجه، واکنشهای آنان در مقابل قرآن و سایر ادعاهای این شخص میبایستی که از دو حالت خارج نبوده باشد: یا اینکه اهالی مکه، به محمد و ادعاهای او، ایمان آورده باشند، در غیر اینصورت، وی را به‌کل او را منکر شده باشند.

در نتیجه، این "پاره پاره کردن" یا "متفرق نمودن" قرآن را، که در آیات مطرح شده‌اند، نمیتوان به بعد آموزه‌ای و محتوایی قرآن نسبت داد (برخی را عمل کردند، برخی را عمل نکردند)، بلکه این امر تنها میتواند متوجه بعد نوشتاری و کتابت قرآن باشد (حالا، اینکه دقیقا به چه شکلی، بحثی کاملا جداست).

دلیل بنده برای حذف آن براکت بیمورد، و ناهمگون به متن قرآن، در ترجمه‌ی استاد فولادوند، خیانت عمدی به متن قرآن نبوده است، بلکه این کار من، تحت تاثیر چنین ملاحظاتی، صورت گرفته است (حالا درست یا نادرست).

یوسف‌علی (مترجم و مفسر مشهور قرآن در میان مسلمانان جهان) این دو آیه را چنین ترجمه کرده است:

(Of just such wrath) as We sent down on those who divided (Scripture into arbitrary parts), (So also on such) as have made Qur’an into shreds (as they please).

میبینیم که چنین تحریفات و خیانتهایی در ترجمه این مترجم صورت نگرفته است. یوسف‌علی همچنین، در توضیخ این آیات، مینویسد:

"... The Meccan Pagans, in the early day of Islam, in order to dishonour and ridicule the Qur-an, divided what was so far revealed, into bits, and apportioned them to the people coming on pilgrimage to Mecca by different routes, slandering and abusing the Apostle of God." (Ali, The Holy Qur'an Translation and Commentary, p. 653, fn. 2014)

من این برگرفته را، به فارسی، چنین ترجمه میکنم:

"... مشرکان مکه، در روزهای نخستین اسلام، برای بی‌احترامی و استهزا کردن قرآن، آنچه تا آن موقع نازل شده بود را، به بخش‌هایی، جز جز (یا متفرق) کرده بودند، و آنها را، در میان مردمانی که برای زیارت، از مسیرهای مختلفی، به مکه آمده بودند، پخش میکردند، و با این کار، به آزار دادن و تهمت زدند به رسول خدا، میپرداختند."

میبینیم که اگر این توضیح یوسف‌علی صحیح باشد، دست بردن و سوءقصد به آیات قرآن، حتی در زمان حیات محمد هم، به اشکال مختلف، ممکن بوده است.

در هر صورت، این تفسیر یوسف‌علی اگر درست باشد (که گویا با تفسیر علامه طباطبایی نیز سازگاری دارد)، مجددا بر تحریفات و خیانتهایی که مترجمانی، چون استاد فولادوند و آیت‌الله مکارم شیرازی، با اضافه کردن تفاسیر شخصی داخل ترجمه‌ی متن عربی قرآن، مرتکب میشوند، مهر بطلان میزند.

در آخر، به‌جا میباشد تا برگرفته‌ای، از محقق اسلام‌شناس Alphonse Mingana، که در دست من است را به‌فارسی ترجمه کرده و این نوشته را با آن به پایان ببرم (اضافه‌های داخل براکت، همچنین بزرگنماییها و تاکیدات، از من میباشند):

در نهایت، اگر ما آیات سوره‌ی الحجر (۹۰-۹۱) را درست بفهمیم (که میگوید): «همانطور که ما (تنبیه) را بر تفرقه‌اندازان (کتاب آسمانی؟) نازل کردیم، کسانی که قرآن را به بخشهایی متلاشی کردند،» متمایل میشویم به این نتیجه که حتی هنگامی که رسول خدا زنده بود، تغییراتی در قرائت آیاتی از قرآن به‌چشم میخورد. این مسئله البته به هیچ عنوان شگفت‌آور نیست، چراکه محمد نه میتوانسته که بخواند، و نه سواد نوشتن داشته است. و در این مورد، محتاج لطف دوستان و مریدانش بوده است که آیات را برایش بنویسند، و یا، در مواردی به محررهای اجیر شده محتاج بوده است.

Mingana, "Three Ancient Korans", The Origins of the Koran - Classic Essays on Islam’s Holy Book, ed. by Ibn Warraq [Prometheus Books, Amherst NY, 1998], p. 84.

این محقق اسلام‌شناس، در مورد سوزاندن و نابود کردن مصحف‌های قرآن توسط عثمان، در همین اثرش، می‌نویسد:

[در زمان خلافت عثمان] حافظه‌ی شگفت‌آور اعراب، بر اثر گذشت زمان، معیوب شده بود. مومنان قرائتهای گوناگون، مختلفی و متفرقی را از قرآن شنیدند. ... زید [ابن حارث] مجددا مامور شد تا به این اختلافها پایان دهد، اختلافاتی که شروع به مفتضح نمودن و رسوا کردن مریدان رسول خدا کرده بودند. ... کپیهای پیشینی که هنگام خلافت ابوبکر نوشته شده بودند همه به دستور خلیفه نابود شدند. ... تنها شاهد بر [این] کپی باقی مانده از قرآن، شهادت زید است. به همین دلیل، محققی که شک کند که فلان آیه‌ی قرآن توسط خود محمد بیان شده است، یا تنها بیانات یا تاکیدات شخص زید است، یا اینکه تنها حاصل شهادتهای قاریان عرب است، [او حتی] ابتدایی‌ترین قوائد و اصول high criticism [نقادی برتر؟!] را هم نقص نکرده است [بلکه کاملا مطابق آنها عمل نموده است]. ...

اگر حافظه‌ی مریدان رسول الله نشان دادند که به‌زودی‌ی سالهای ۱۵ تا ۳۰ بعد از هجرت [چنان] معیوب شده‌اند، چرا نباید پذیرفت که حافظه آنها در سالهای ۶۱۲ تا ۶۳۲ بعد از میلاد، هنگامی که رسوال الله ناچار بود از جان خود، از شر مهاجمین، حفاظت کند، دچار عیب و نقص نشده باشند؟ ... اگر تدوین اولیه زید در برگیرنده تنها بیانات محمد بوده است، چرا این تدوین‌گر تنها به اصلاح و دوباره تدین کردن همین ورژن بسنده نکرد، و چرا نگارش کلا یک تدوین نو توسط خلیفه امر شد؟ چگونه است که در ظرف مدت کوتاه تنها ۱۵ سال، در نسخه‌های اندک (تدوین اولیه‌ی زید) چنان اختلافی پدید آمد که خلیفه سوم مجبور شد دستور نابودی تمام نسخه‌های قرآنی (هرکدام که به دست می‌آمدند) را بدهد؟

اگر نیت عثمان [آنطور که ادعا میشود] تنها یک نیت مذهبی بود، چرا دشمنانش، او او را "پاره‌کننده‌ی کتاب خدا" لقب داده بودند و این ضرب‌المثل را برای او ساخته بودند که: "او (عثمان) [انواع متفرق] قرآنها را یافت، و [همه را سوزاند] و تنها یکی [از آنها] را بجای گذاشت؟"

رابطه‌ی مذهب اسلام با استبداد و تحمیل

lightoftheworld — Mon, 08 May 2006 18:14:18 GMT

*************************************************************

یکی از موضوعاتی که چندی است، بین وبلاگرهای مسلمان یا ایرانی، بسیار معمول و پرمخاطب شده است، بحث این میباشد که: «آیا اسلام بر ایرانیان تحمیل شده است / می‌شود، یا خیر؟!»

اما، متاسفانه بسیاری از دوستان ما پیش از آنکه بیایند به خود اسا‌س‌نامه‌ی اسلام، کتابِ قرآن، بپردازند، به تاریخهای برجای مانده از عمل‌کرد عربهای صدر اسلام (تهاجمات اسلامی / عربی آنان به ملتهای دیگر) میپردازند.

مخالفان «تحمیلی بودن اسلام بر ایرانیان» نیز در مقابل منطقا تلاش دارند، یا خود این تاریخها را زیر سوال ببرند، یا تحلیلی را از این تاریخها (یا اجزائی از آن را) ارائه دهند که در دفاع از موضعشان بکارشان آید.

به نظر من، تا هنگامی که به آموزه‌های خود کتاب مذهبی مسلمانان رجوع نشود، و پیرامون این مهم با آن مشاوره نشود، این بحثها تهی و بیهوده‌ خواهند ماند.

در این سری نوشته‌ها من تلاش دارم، تحلیلهایی، پیرامون اینکه «اسلام ذاتا چه پدیده‌ای میباشد، و چه منشائی / منشاء‌هایی دارد،» را بر اساس خود قرآن، ارائه دهم.

قضاوت بر عهده‌ی خوانندگان گرامی میباشد.

*************************************************************

طرح یک سوال:
آیا اسلام با آزادی ادیان موافقت دارد؟!

در سال ۲۰۰۶، یک افغانی، به نام عبدالرحمان (چهره)، در افغانستان دستگیر شد. جرم این افغانی، دزدی، کلاشی، خلاف یا قتل نبوده است، بلکه «ترک اسلام، و ایمان به عیسی مسیح»!

بازداشت‌کنندگان عبدالرحمان، خواهان محاکمه‌ی این ایمان‌دار شده‌اند، با این استدلال که: «ما مسلمانیم؛ و مسیحی شدن خلاف قانون ماست.» اینان همچنین افزوده‌اند: «ما خواهان اعدام او هستیم.» مسلمانان افغانی نیز، عبدالرحمان را «خائن به اسلام» لقب داده‌اند؛ و او را به «غده‌ای سرطانی در خاک افغانستان» تشبیه کرده‌اند!

خود عبدالرحمان در دفاع از مرتد نبودنش، در دادگاه، گفته است: «من مرتد نیستم؛ من به خدا ایمان دارم.» وی همچنین در پاسخ به این پرسش که «آیا به قرآن هم ایمان داری؟»، گفته است: «من به عهدجدید ایمان دارم؛ و عاشق عیسی مسیح هستم.»

همزمان با دستگیری عبدالرحمان، دو ایمان‌دار دیگر نیز دست‌گیر شده‌اند، که دولت افغانستان از ترس مردم آنان را نتوانست آزاد نماید. یک مسیحی‌ی دیگر نیز در بیرون خانه‌اش، توسط شش مرد، به‌شدت مضروب شد. و در آخر، به‌خاطر مشت محکمی که به گیجگاهش وارد شد، به حالت بیهوشی دچار شد! (منبع)

طی دو سال پیش تا همین واقعه، دست‌کم ۵ ایمان‌دار مسیحی‌ی دیگر، در افغانستان توسط تفنگ‌داران افغانی، به‌قتل رسیده‌اند (منبع). پوآل مارشال، که تحقیقات ارزنده‌ای پیرامون آمار و نرخ جنایات و آدم‌کشیها در سطح جهانی کرده است، تخمین زده است که سالانه صد‌وشصت‌هزار مسیحی، در دنیا، بسیاری توسط مسلمانان (به‌صورت شخصی)، به‌ شهادت میرسند!

Andrew G Bostom, Death By Apostasy, FrontPageMagazine, March 27, 2006

چنین اتفاقاتی (حتی در میان جوامع و گردهم‌آیی‌های مسلمانان در کشورهای غربی) کم اتفاق نمی‌افتند / نیفتاده‌اند؛ و منطقا باید در انتظار وقوع هرچه بیشتر چنین وقایعی در آینده باشیم.

حال، پرسشی که من در این نوشته، به آن خواهم پرداخت، آن است که: "اسلام، بر اساس قرآن، تا چه اندازه، نسبت به آزادی اندیشه و بیان (که آزادی ادیان یکی از ابتدایی‌ترین برآیندهای آن میباشد) هم‌نشینی و هم‌آهنگی دارد؟!" یا این پرسش که: "آیا اصلا بین متن راستین اسلام و حقوق‌بشر، هم‌نشینی‌ای میتوان یافت؟!"

در این نوشته تلاش من آن است که جمع‌بندیهایی را، بر اساس متن قرآن و تفاسیر و منابع معتبر آن، ارائه دهم.

به سه نمونه‌آیه‌ی زیر توجه کنید:

اهل‌کتاب، خفیفانی در مقابل مسلمانان؟!

آیه‌ی اول:

«با كسانى از اهل كتاب كه به خدا و روز بازپسين ايمان نمى‏آورند، و آنچه را خدا و فرستاده‏اش حرام گردانيده‏اند حرام نمى‏دارند، و متدين به دين حق نمى‏گردند، كارزار كنيد تا با [كمال] خوارى به دست‏خود جزيه دهند.» (توبه (۹): ۲۹) (ترجمه‌ی استاد فولادوند)

حجت‌الاسلام قرائتی تفسیر جالبی برای این آیه دارد، به‌قرار زیر:

در آيات قبل، سخن از پليد بودن مشركان و نبرد با آنان بود، در اين آيه شيوه‏ى برخورد با اهل كتاب را بيان مى‏كند كه يكى از دو راه در پيش آنان است: جنگ، يا پرداختِ جزيه.

همان‏گونه كه مسلمانان با پرداخت خمس و زكات، به دولت اسلامى كمک مى‏كنند و از مزاياى امنيّت و خدمات بهره‏مند مى‏شوند، اهل كتاب نيز با پرداخت مبلغى به نام جِزيه، بودجه‏اى را كه صرف آنها مى‏شود، تا حدّى تأمين مى‏كنند.

مقدار جزيه را نيز رهبر مسلمين تعيين مى‏كند. البتّه بايد به اندازه‏اى باشد كه پرداخت آن براى اهل كتاب سنگين باشد. »وهم صاغرون«

امام صادق‏عليه السلام فرمود: اگر مقدار جزيه كم باشد، در پرداخت تفاوتى در روحيّه‏ى آنان حاصل نشده و احساس حقارت نمى‏كنند.
(تفسیر نور) (تاکیدات و بزرگ‌نمایی‌ها از من است.)

خوب به نکاتی، که در این تفسیر (که به نظر من، تفسیری بسیار استادانه و درست از این آیه میباشد) وجود دارند، دقت کنید:

اهل‌کتاب، تنها به دلیل باورهایی که پاره‌ای از آنان، بر اساس قرآن و سنت، و به‌تشخیص شیوخ‌الاسلام و حجت‌الاسلامها، خرافه هستند، یا باید بمیرند؛ یا شهروندان درجه‌ی پایین و خوار شده‌ی جامعه‌ای باشند که همه‌چیزش، تحت اختیار و تصاحب یک «دولت اسلامی»، میباشد.
این «دولت اسلامی» باید هوشیارانه، تاکید داشته باشد که موجبات خواری و خفت اهل‌کتاب در جامعه‌ مهیا باشد؛ و باید هربار اطمینان حاصل کند که چنین موجباتی (به‌واسطه‌ی طریق‌هایی چون: گرفتن مالیاتهای کمرشکن و سرسام‌آور)، بر آنان، حتما اعمال می‌شود.
این «دولت اسلامی»، علاوه بر اینکه باید از اهل‌کتاب، تنها به‌خاطر اینکه آنها دین و باورهای دیگری دارند، مالیاتهای بسیار سنگین‌تر و کمرشکن‌تری را اخاذی نماید، باید بر مقررات و سیاستهایی که بر آنان اعمال میکند، برچسبهای دیگری (که احتمالا باید دارای مفاهیم و عنوانهای تحقیرآمیز هم باشند) بزند.

(مثلا از مسلمانان مالیات را با برچسب «خمس و زکات» بگیرد، اما از اهل‌کتاب با برچسب تحقیرآمیز و خوارکننده‌ی «جزیه».)

میبینیم که سخن اصلی این آیه، مراعات کردن احکام و اعتقادات اسلامی نمیباشد، بلکه تحقیر اهل‌کتاب و به خفت کشاندن آنها؛ آن‌هم تنها به این سبب که نمیخواهند زیر یوغ فرهنگ مسلمانان قرار گیرند (تهاجم فرهنگی)؛ و مطیع اسلام گردند (استعمار و برده‌کشی)!

به‌خصوص که این تفسیر حجت‌الاسلام قرائتی، اهل‌کتاب را سربارهای جامعه معرفی کرده است، که «دولت اسلامی» به‌شکلی آنها را تحمل میکند!

در هر صورت، طبق قرآن، «دولت اسلامی» (که باید حتما در جوامع اسلامی روی کار باشد) باید اطمینان حاصل نماید که، برای اهل‌کتابی که (از روی بدشانسی و سیه‌روزی) در مناطق زیر حمکرانی این دولت زندگی میکنند (و ریشه و تاریخی برای خود در این مناطق دارند)، رفتاری پیشه کرده است که:

همواره این ایده‌ی اسلامی‌ی "«خوار بودن» و «خفیف بودن» آنها (نسبت به هم‌وطنان و حکومت‌گران مسلمانشان)" در روحیه‌ی آنان، تاثیری قطعی و سلطه‌گر داشته باشد.

گرفتن جزیه‌ها یکی از همین ترفندهای اسلامی (و از نوع واجبش) برای تحقق این امر میباشد.

در نتیجه، طبق قرآن، سزاوار اهل‌کتابی که خود را، شایسته حق و حقوق انسانی (طبق منشور جهانی حقوق بشر، و طبق مفاد استوانه‌ی کورش هخامنشی) بداند، مرگ میباشد! (۱)

برای مطالعه بیشتر پیرامون این آیه، و همچنین پاسخهای من به یک سری دفاعیات اسلام‌گرایان، به این لینک رجوع نمایید: اهل کتاب، خفیفانی در مقابل مسلمانان؟

یک ملاحظه‌ی مهم:

آیا --منطقا و وجدانا-- از این رفتارها و فرهنگ مسلمانان، نباید انتظار جنگها و حملات تهاجمی / شورش‌گرایانه‌ی اهل‌کتاب و سایر غیرمسلمانان --برعلیه «دولت اسلامی» را داشت؟!

این ملاحظه‌ را حتما حین خواندن ادامه‌ی این نوشته در نظر داشته باشید.

همه یا مسلمانند، یا یاران شیطان!

آیه‌ی دوم:

«آنها كه ايمان دارند در راه خدا پيكار مى كنند، و آنها كه كافرند در راه طاغوت؛ پس شما با ياران شيطان پيكار كنيد (فَقَاتِلُواْ)، زيرا نقشه شيطان ضعيف است.» (نساء (۴): ۷۶)
(ترجمه‌ی آیت‌الله مکارم شیرازی) (پرانتزهای بیموردی که ایشان به ترجمه‌اش اضافه کرده‌ است، پاک شده‌اند!)

آنچه از این آیه آشکار میباشد آن است که:

طبق این آیه، انسانها حتما تنها در میان یکی از این دو دسته‌اند: یا «(به دین محمد) ایمان آورده‌اند»، در غیر اینصورت، «یاران شیطان» میباشند؛ و غیرمسلمانان همواره قصد ضربه زدن به مسلمانان را دارند!

فرمولی که این آیه می‌خواهد به ما بیاموزد، چنین میباشد:

بی‌اعتقادی نسبت به باورهای تو = شیطانی بودن و دشمنی با تو

آیت‌الله مکارم شیرازی در تفسیر این آیه نوشته است:

و مشخص ساختن صفوف و اهداف مجاهدان ، چنين مى فرمايد: ((افراد با ايمان در راه خدا و آنچه به سود بندگان خدا است پيكار مى كنند، ولى افراد بى ايمان در راه طاغوت يعنى قدرتهاى ويرانگر.

(الذين آمنوا يقاتلون فى سبيل الله و الذين كفروا يقاتلون فى سبيل الطاغوت ).
يعنى در هر حال زندگى خالى از مبارزه نيست منتها جمعى در مسير حق و جمعى در مسير باطل و شيطان پيكار دارند. و به دنبال آن مى گويد : ((با ياران شيطان پيكار كنيد و از آنها وحشت نداشته باشيد.))
(فقاتلوا اولياء الشيطان ).
(تفسیر نمونه، جلد ۴، صفحه‌ی ۱۳)

یعنی اگر به شخصی برخوردید که مسلمان نبود، و فهمیدید که نسبت به اسلام بی‌اعتقاد است (و احتمالا اسلام‌بیار هم نیست!)، بدانید که او یار شیطان است!

میبنیم که طرز فکری که این آیه میخواهد به مخاطبش برساند، در هر صورت، در جای خودش، با استحکام تمام، باقی می‌ماند؛ حتی اگر هم ثابت شود که این آیه تنها پیرامون شرایط جنگی، آن‌هم تنها از نوع دفاعی‌اش، بوده است (فرضیاتی توجیهی)!

بسیار به‌جا است که اینجا دوباره یادی از عبدالرحمان کنیم، چراکه «مسیحی شدن» او توسط پدر خودش به مقامات اسلامی افغانستان لو رفته است! چنین طرز تفکر خلاف‌انسانیتی، با در نظر گرفتن تاثیری که این آیات بر مخاطبان مسلمانش میگذارد، کاملا منطقی و محتمل می‌نماید؛ و هرگز جای شگفتی نیست.

مسلمانان، و بیزاری از اهل‌کتاب؟!

آیه‌ی سوم:

«هيچ قومى را كه ايمان به خدا و روز رستاخيز دارند نمى‏يابى كه با دشمنان خدا و رسولش دوستى كنند، هر چند پدران يا فرزندان يا برادران يا خويشاوندانشان باشند؛ ...»
(مجادله (۵۸): ۲۲) (ترجمه‌ی آیت‌الله فولادوند)

حجت‌الاسلام قرائتی در تفسیر این آیه، حدیث زیر را از امام صادق نقل کرده است:

امام صادق‏عليه السلام فرمود: «اوحى اللّه الى نبىّ من انبيائه قل للمؤمنين لا تلبسوا لباس اعدايى و لا تطعموا مطاعم اعدايى و لا تسلكوا مسالك اعدايى فتكونوا اعدايى كما هم اعدايى» خداى سبحان به پيامبرى از پيامبرانش وحى فرمود كه به مؤمنين بگو: مانند دشمنان من لباس نپوشند و مانند دشمنان من غذا نخورند و در نحوه زندگى و رفتار، مانند دشمنان من نباشند، چرا كه در اين صورت دشمنان من محسوب مى‏شوند. هم چنانكه آنان دشمنان من هستند.
(تفسیر نور)

یک نکته‌ی جالب دیگر آنکه:

آیت الله مکارم شیرازی، تفسیر این آیه را چنین خلاصه نموده است: «حزب‌الله پیروز است!» (تفسیر نمونه، جلد ۴۳، صفحه‌ی ۴۶۶)

جای شکی منطقا باقی نمی‌ماند که یک مسلمان باید از مخالفانش بیزار باشد! حتی با دیدن آنها نباید، تا جای ممکن، عکس‌العملش را پنهان نماید!

حالا چگونه چنین مسلمانی میتواند خود را پایبند به ارزشهایی چون مردم‌سالاری و حقوق‌بشر بداند، از بنده به‌کل پوشیده مانده است!

کاملا به‌جاست که آیه‌ی زیر را نیز در ادامه‌ی آیه بالا عنوان نمود:

«و اگر پيمانهاى خود را پس از عهد خويش بشكنند، و آيين شما را مورد طعن قرار دهند، با پيشوايان كفر پيكار كنيد ( فَقَاتِلُواْ)؛ چرا كه آنها پيمانى ندارند؛ شايد [با شدّت عمل‏] دست بردارند!» (توبه (۹): ۱۲) (ترجمه‌ی آیت‌الله مکارم شیرازی)

میبینیم که شنیدن (یا برخورد کردن با) اندکی طعنه، برای یک مسلمان کافی است، که او دست به‌قتال بزند!

کاملا واضح است که، برخلاف مسیحیت، سیستم دفاعی اسلام، بشارت و تلاشهای آموزشی / دفاعی (Apologetic Ministries) نیست، بلکه «قتال» با مخالفان و منتقدان!

تازه، اگر هم که این آیه را تنها برای شرایط جنگی، آن‌هم تنها از نوع دفاعی‌اش، فرض بگیریم (فرضیاتی توجیهی)، بازهم پیامی را که محتویات آن به مخاطب منتقل میکند، سر جای خودش، با استحکام تمام، باقی می‌ماند!

حجت‌الاسلام قرائتی در تفسیر این آیه مینویسد:

امام صادق‏عليه السلام فرمود: هر كس به دين شما طعنه زند، قطعاً كافر مى‏شود. سپس اين آيه را تلاوت فرمود. (تفسیر نور)

این را هم حتما باید در نظر داشت که افراد گروه‌های مختلفِ مسلمان ایده‌های گوناگونی برای مفهوم «طعنه» در ذهن دارند. چه بسا کوچکترین انتقادی، در فرهنگ عامه مسلمانان، از اسلام، «طعنه» نامیده میشود!

*************************************************************

توضیحاتِ اضافه:

(۱) توجه داشته باشید که هر نظام اجتماعی - سیاسی - اقتصادی‌ای، در هر صورت دارای یک سری بایدها و نبایدهاست. بدیهی میباشد که دست‌کم افراد، گروه، یا احزابی باشند که با پاره‌ای از این بایدها و نبایدها مخالفت داشته باشند. به دو شرط آن نظام اجتماعی - سیاسی - اقتصادی میتواند به نفع اجرا شدن این بایدها و نبایدها از موضع قدرت عمل نماید:

۱- این نظام، نظامی بر پایه‌ی حقوق‌بشر باشد.

۲- این بایدها و نبایدها، حقوق پایه‌ای و قانونی آن افراد یا گروه‌ها مذکور را نقض نکرده باشند.

در هر صورت، قرار دادن تبعیض و جریمه کردن این گروه‌ها --تنها به خاطر اینکه تعدادی از این بایدها و نبایدها را قبول ندارند، به‌هیچ عنوان --از جایگاه انسانیت و وجدان-- پذیرفته شده نمیباشد!

تنها شاید بتوان انتظار مراعات برخی از این بایدها و نبایدها را داشت.

پس، اسلام با حقوق‌بشر متضاد است. پس، یکی را باید برگزینیم؛ یا اسلام یا حقوق‌بشر!

تذکر:

این نوشته هیچ بحثی پیرامون خوب بودن / نبودن حقوق‌بشر، و بد بودن / نبودن مذهب اسلام نکرده است! تنها به تناقض‌های مرگ‌آوری که بین این دو وجود دارد، پرداخته است.

اگر خدا را دوست داریم، بی‌خود، خود را، و انسانهای دیگر را، فریب ندهیم، که خدا را خوش نمی‌آید!